Widzino — cmentarz ewangelicki

Cmentarz w Widzinie założono w drugiej połowie XIX wieku, na wschód od zabudowań, przy głównej drodze do Kobylnicy, po jej południowej stronie. Miał wtedy plan kwadratu i leżał na ówczesnym skraju wsi, otoczony polami i łąkami; później powiększono go od wschodu — do dziś widać to po starszej zieleni w pierwotnej części. Cmentarz ma dziś kształt dwóch przylegających do siebie kwadratów o łącznej powierzchni około 5100 metrów kwadratowych. Od zachodu podeszła pod niego zabudowa mieszkalna.

Cmentarz jest nieczynny, ale zachował się dobrze. Monografia cmentarzy powiatu słupskiego naliczyła ponad 260 widocznych miejsc pochówku, wśród nich mogiły dziecięce; inwentaryzacja w serwisie „Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim” notuje osobno 166 obrysów mogił i 209 kamiennych podstaw po krzyżach żeliwnych oraz granitowy obelisk. Przetrwały kamienie narzutowe z wykutymi napisami, w większości z początku XX wieku, i postumenty o bogatych formach — z dekoracją roślinną i figuralną. W jednym z nich, we wnęce pod marmurowym krzyżem, umieszczono płaskorzeźbionego anioła; według monografii nie ma on odpowiednika w powiecie słupskim.

Zachował się też żeliwny krzyż upamiętniający osobę zmarłą 8 sierpnia 1904 roku; serwis „Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim” uznaje go za najstarszy ocalały element cmentarza.

W 1784 roku Widzino, wieś królewskiego urzędu słupskiego, leżało niespełna pół mili na południowy zachód od Słupska, w równej okolicy. Obok folwarku mieszkało 10 gospodarzy z sołtysem, dwóch zagrodników i pięciu chałupników-budników, wśród nich kowal, a także nauczyciel — razem 21 dymów. Wieś należała do kościoła w Kobylnicy (Cublitz).

Widzino, po niemiecku Veddin, leżało w powiecie słupskim (Kreis Stolp) w rejencji koszalińskiej. Według Pagla wszyscy mieszkańcy byli ewangelikami. Ani kościoła, ani kaplicy we wsi nie było; mieszkańcy należeli do parafii zamkowej w Słupsku (Schlosskirchengemeinde Stolp).

Według serwisu „Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim” pierwsi Polacy pojawili się we wsi w lipcu 1945 roku, a 14 lub 15 grudnia 1945 roku milicja zgromadziła niemieckich mieszkańców w karczmie i odtransportowała ich na dworzec w Słupsku, skąd zostali deportowani za Odrę. Serwis określa cmentarz jako nieczynny.

Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Widzino — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim (serwis cmentarze.slupsk.pl); Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 136; Karl-Heinz Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 934.