Dziedzictwo › Katalog › Wielichowo

Cmentarz · powiat słupski

Wielichowo — cmentarz ewangelicki

niem. Friedrichsthal

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Friedrichsthal
Miejscowość
Wielichowo, gm. Słupsk
Dawny powiat
Kreis Stolp (Landkreis Stolp), Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern
Powiat dziś
słupski
Parafia ewangelicka
Kirchspiel Groß Brüskow (Bruskowo Wielkie), Kirchenkreis Stolp-Stadt, prowincja pomorska Kościoła unijnego staropruskiego (Altpreußische Union)
Po 1945
pozostał cmentarzem
Dziś
Cmentarz ewangelicki (nieczynny)
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Okolica na dawnej mapie — położenie samego obiektu jest przybliżone. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Cmentarz w Wielichowie, po niemiecku Friedrichsthal, założono w północno-wschodniej części wsi, po południowej stronie nasypu linii kolejowej Słupsk–Ustka. Cały teren obsadzono świerkami, które w większości przetrwały; nieliczne pozostałości nagrobków wskazują, że zagospodarowanie było dość nieregularne, bez widocznego przebiegu alejek. Najstarszym datowanym nagrobkiem był żeliwny krzyż rolnika Franza Alberta Rahna z 1911 roku.

W 1994 roku w północno-wschodniej części cmentarza udokumentowano żeliwny krzyż z inskrypcją pochówku z 1937 roku — o kształcie i wzorze takim samym jak krzyże w Klukach w gminie Smołdzino i w Lubuniu w gminie Kobylnica. Był to wzór zastrzeżony, wykonywany przez jednego rzemieślnika ze Słupska nazwiskiem Burow.

Po 1945 roku cmentarz opuszczono wraz z wysiedleniem ludności niemieckiej.

Wielichowo było kolonią w powiecie słupskim, w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze, na północny zachód od Słupska. Przed 1945 rokiem należało do gminy Groß Brüskow (Bruskowo Wielkie), a jego mieszkańcy byli w większości ewangelikami, członkami Kościoła Unii Staropruskiej. Własnego kościoła ani kaplicy wieś nie miała — wcielono ją do parafii ewangelickiej w Groß Brüskow, w okręgu kościelnym Słupsk-Miasto.

Parafia macierzysta wraz z filią w Swołowie (Schwolow) liczyła w 1940 roku 1238 wiernych, a księgi metrykalne prowadziła od 1780 roku.

Monografia dawnych cmentarzy powiatu słupskiego podaje „Wielichowo (dawna nazwa: Überlauf)”, ale według W. Iwickiego („Toponimia byłego powiatu słupskiego”, Gdańsk 1993) Überlauf to sąsiednie Gałęzinowo, a Wielichowo nosiło nazwę Friedrichsthal. Księga adresowa powiatu słupskiego z 1914 roku prowadzi Friedrichsthal pod Bruskowem Wielkim i Überlauf jako dwie odrębne miejscowości, każdą pod własnym hasłem.

Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim; K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, 2013, hasło Wielichowo; W. Iwicki, „Toponimia byłego powiatu słupskiego”, Gdańsk 1993; „Neues Adreßbuch der Stadt Stolp i. P.”, Stolp i. P. 1914, s. 348, 355.

Położenie: 54,5154° N, 16,9182° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

⚠ Pinezka wskazuje miejscowość, nie sam obiekt — położenie przybliżone. (według danych OpenStreetMap)

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim
  3. Gemeindelexikon für die Regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln, Heft II: Regierungsbezirk Danzig, Berlin 1912
  4. K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, 2013

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0701
Stan weryfikacji
sprawdzony w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.