Wieliszewo — cmentarz ewangelicki

Cmentarz w Wieliszewie założono w północnej części wsi, wśród łąk i pól uprawnych; prowadziła do niego droga gruntowa, a po jej wschodniej stronie rośnie wysoki klon. Dawnej drogi polnej nie ma, a wejście główne ledwie da się rozpoznać. Na całym obwodzie stoi niewysoki murek z ciosów kamiennych, a w południowych narożnikach posadzono lipy. Z pierwotnego zagospodarowania niewiele zostało: jedyny kamienny krzyż, który wieńczył mogiłę Emmy Horn, zmarłej 4 września 1940 roku, leży w zaroślach.

Wieliszewo, po niemiecku Velsow, leży dziś w gminie Potęgowo, a przed 1945 rokiem należało do powiatu słupskiego w rejencji koszalińskiej i prowincji Pomorze. Jako samodzielna miejscowość powstało około 1830 roku; wcześniej był tu folwark należący do Karżnicy (Wendisch Karstnitz). W 1910 roku mieszkało tu 236 osób, w 1933 roku 256, a w 1939 roku 264. Ludność należała do parafii w Łupawie (Lupow), w okręgu kościelnym Słupsk-Stare Miasto Kościoła unii staropruskiej. Własnego kościoła wieś nie miała. Karl-Heinz Pagel podaje, że ostatnim nauczycielem był Friedrich Frautnick.

W marcu 1945 roku wieś zajęły wojska sowieckie, a niemiecką ludność wysiedlono w latach 1946–1947. Pierwsze rodziny wysiedlono 1 lipca 1946 roku. Straty wyniosły 21 poległych, 18 zmarłych cywilów i 27 zaginionych, a później odnaleziono 146 dawnych mieszkańców w Republice Federalnej Niemiec i 35 w Niemieckiej Republice Demokratycznej. Osadnicy powojenni byli w większości katolikami; mieszkańcy wsi należą dziś do parafii w Łupawie w diecezji pelplińskiej.

Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Gmina Potęgowo — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim (cmentarze.slupsk.pl); K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 165; K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, s. 986–989.