Dziedzictwo › Katalog › Wielogłowy
Cmentarz · powiat słupski
Wielogłowy — cmentarz ewangelicki
niem. Vielgelow (forma poświadczona: Vilgelow)
- Rodzaj
- cmentarz poewangelicki
- Nazwa niemiecka
- Vielgelow (forma poświadczona: Vilgelow)
- Miejscowość
- Wielogłowy, gm. Damnica
- Dawny powiat
- Landkreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
- Powiat dziś
- słupski
- Parafia ewangelicka
- Kirchspiel Vessin (Wieszyno), Kirchenkreis Stolp — kościół macierzysty w Vessin (XIV w.); w Vielgelow tylko cmentarz, bez własnego kościoła/kaplicy
- Po 1945
- pozostał cmentarzem
- Dziś
- Cmentarz poewangelicki
Cmentarz ewangelicki w Wielogłowach (po niemiecku Vielgelow, poświadczone też w formie Vilgelow) leży przy drodze na północ od wsi, w gminie Damnica w powiecie słupskim. Prowadziła do niego aleja ze szpalerem drzew. Jest niewielki, na planie kwadratu 25 na 25 metrów, czyli o powierzchni 625 metrów kwadratowych, i ma wysoki mur graniczny z ciosów kamiennych, z wejściem zaakcentowanym ceglanymi słupkami o czteroszczytowych zwieńczeniach. Monografia dawnych cmentarzy powiatu słupskiego wyróżnia go z powodu tego wygrodzenia, które uznaje za rzadko tak dobrze zachowane. Udokumentowano tu nagrobek z 1875 roku, należący do szczotkarza Franza Preuchafta; są też inne nagrobki przedwojenne i kilka pochówków powojennych.
Cmentarz jest nieczynny; ostatni pochówek odnotowano we wrześniu 1965 roku. Zachowały się kamienny mur, obrysy mogił i trzy krzyże: kuty, który zwieńczał niegdyś jeden z filarów bramy, betonowy i granitowy.
Wieś wzmiankowano w 1625 roku. W 1784 roku Wielogłowy liczyły pięć dymów; z dóbr płacono 58 talarów daniny przeznaczonej na pensje wiejskich nauczycieli. Mieszkańcy należeli do parafii w Wieszynie (Veßin) w synodzie słupskim.
Przed 1945 rokiem wieś należała do powiatu słupskiego w rejencji koszalińskiej, w prowincji Pomorze; w Wieszynie, po niemiecku Vessin, stał czternastowieczny kościół parafialny. Wielogłowy własnej świątyni nie miały. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku wykazał tu 120 ewangelików i ani jednego katolika.
Majątek przy dziale spadkowym z 1910 roku przypadł Margarete von Duisburg. Majątek przeszedł potem na syna Margarete, Ernsta, który był ostatnim właścicielem; księga adresowa dóbr wymienia go w 1938 roku.
Wojska radzieckie zajęły wieś 8 marca 1945 roku. W Wielogłowach część Niemców pozostała do lat pięćdziesiątych XX wieku.
Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Wielogłowy — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim; K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, 2013, hasło Wielogłowy; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1013.
Pinezka wskazana przez dokumentalistę cmentarzy albo sprawdzona na miejscu. (M. Drzewiecki — położenie ze zbioru autora opracowania „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”, punkt „Wielogłowy” z jego zbioru położeń cmentarzy; do zbioru M. Drzewieckiego punkt trafił od innej osoby, której autor nie potrafi dziś wskazać (list z 12 października 2026 roku))
Źródła
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
- Wielogłowy – Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim
- K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, 2013
- K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Vilgelow, s. 997–999
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1013
Metryczka
- Identyfikator w atlasie
- CM-0531
- Stan weryfikacji
- sprawdzony w źródłach
- Pewność ustaleń
- wysoka