Dziedzictwo › Katalog › Wiklino
Cmentarz · powiat słupski
Wiklino — cmentarz ewangelicki
niem. Beckel
- Rodzaj
- cmentarz poewangelicki
- Nazwa niemiecka
- Beckel
- Miejscowość
- Wiklino, gm. Słupsk
- Dawny powiat
- Landkreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
- Powiat dziś
- słupski
- Parafia ewangelicka
- Kirchspiel Freist (pol. Wrzeście), Kirchenkreis Stolp-Altstadt, Kościół Ewangelicko-Unijny (Ewangelicki Kościół Unii Staropruskiej), Prowincja Pomorze
- Po 1945
- pozostał cmentarzem
- Dziś
- Cmentarz ewangelicki (nieczynny)

Cmentarz ewangelicki w Wiklinie leży w północnej części wsi, po północnej stronie drogi ku Wrześciu, i — tak jak pierwotnie — sąsiaduje z zabudowaniami. Granice wyznacza starodrzew, a do cmentarza prowadzi krótka alejka, przy której stoi dziś tablica z napisem „CMENTARZ EWANGELICKI / FRIEDHOF”. Według portalu cmentarze.slupsk.pl cmentarz leży około pięciuset metrów na północ od centrum, po lewej stronie drogi do Żoruchowa.
Według monografii dawnych cmentarzy powiatu słupskiego założono go w XIX wieku i powiększono na początku XX. W tej samej monografii odczytano to z kształtu założenia: dziś jest to wydłużony prostokąt, którego część północną stanowi owo powiększenie. W południowo-zachodnim narożniku stał budynek, po którym pozostały fundamenty; według monografii i źródeł kartograficznych była to przypuszczalnie kaplica cmentarna z czerwonej cegły, kryta dachówką karpiówką.
Cmentarz był czynny w 1872 roku: najstarszy czytelny pochówek to grób Anny Ruch, zmarłej w listopadzie tego roku. Poza roślinnością i bluszczem zachowały się nieliczne relikty: płyta nagrobna z drugiej połowy XIX wieku i płyta upamiętniająca Michaela Zessina, zmarłego w 1874 roku. Poza tym zachowały się krzyże żeliwne, w tym ozdobny, z porcelanowymi tabliczkami.
Wiklino, do 1945 roku Beckel, leżało w powiecie słupskim (Kreis Stolp), w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. Należało do najstarszych poświadczonych wsi powiatu: w 1281 roku Mściwój II przekazał je klasztorowi w Białobokach na uposażenie słupskich norbertanek; później było lennem rodu von Bandemer. W 1784 roku Wiklino było wsią chłopską należącą do dóbr Kukowo (Kukow). Liczyło 18 dymów i miało nauczyciela; mieszkańcy należeli do parafii we Wrześciu (Freist) w synodzie słupskim. Własnego kościoła we wsi nie było.
Ludność była ewangelicka i należała do parafii Freist — dziś Wrzeście — w okręgu kościelnym Słupsk-Stare Miasto, w Kościele Unii Staropruskiej. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku zastał tu 354 ewangelików i ani jednego katolika; jak podaje Pagel, w 1939 roku wieś liczyła 319 mieszkańców i 53 gospodarstwa rolne.
Karl-Heinz Pagel podaje, że 8 marca 1945 roku wieś zajęła Armia Czerwona. Około trzech tygodni później nakazano opuszczenie wsi; mieszkańcy wrócili przed końcem wojny. Od września 1946 roku do czerwca 1947 roku wywożono ich przez Słupsk (Stolp); zostało dwóch Niemców. W RFN odnaleziono 153 dawnych mieszkańców, w NRD 98. Straty: 24 poległych, 16 zmarłych cywilów, 37 zaginionych. Pagel podaje też, że w 1932 roku w jednoklasowej szkole nauczyciel Groth uczył 68 dzieci.
Po 1945 roku ludność niemiecką wysiedlono (w latach 1946–1947), a cmentarz przestał służyć pochówkom.
Źródła: „Zapomniane cmentarze Gminy Słupsk. Inwentaryzacja — rewaloryzacja — upamiętnienie”, wystawa Stowarzyszenia „Słupia”, tekst A. Stachowiak, Swołowo 2020 (program NID „Wspólnie dla dziedzictwa”); pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, 2013, hasło Wiklino; K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, s. 387–389; „Wiklino — Beckel”, cmentarze.slupsk.pl; Jan Wild, „Ewangelickie Pomorze — miejsca i ludzie. Wrzeście”, „Informator Parafialny” Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Słupsku, nr 9 (286)/2026, s. 16; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 942.
Pinezka wskazana przez dokumentalistę cmentarzy albo sprawdzona na miejscu. (M. Drzewiecki — położenie ze zbioru autora opracowania „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”; do zbioru M. Drzewieckiego punkt trafił od innej osoby, której autor nie potrafi dziś wskazać (list z 12 października 2026 roku))
Źródła
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
- Wiklino — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim
- Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Stolp
- K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, 2013
- „Zapomniane cmentarze Gminy Słupsk. Inwentaryzacja — rewaloryzacja — upamiętnienie”, Stowarzyszenie „Słupia”, Swołowo 2020
- Jan Wild, „Ewangelickie Pomorze — miejsca i ludzie. Wrzeście”, „Informator Parafialny” Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Słupsku, nr 9 (286)/2026, s. 16
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 942
Metryczka
- Identyfikator w atlasie
- CM-0703
- Stan weryfikacji
- sprawdzony w źródłach
- Pewność ustaleń
- wysoka