Dziedzictwo › Katalog › Wiszno
Cmentarz · powiat słupski
Wiszno — cmentarz ewangelicki
niem. Vieschen (hist. też Vissen)
- Rodzaj
- cmentarz poewangelicki
- Nazwa niemiecka
- Vieschen (hist. też Vissen)
- Miejscowość
- Wiszno, gm. Damnica
- Dawny powiat
- Landkreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
- Powiat dziś
- słupski
- Parafia ewangelicka
- Kirchspiel Dammen (Damno), Kirchenkreis Stolp-Altstadt — kościół parafialny w Dammen, w Vieschen tylko cmentarz
- Po 1945
- zdewastowany
- Dziś
- Cmentarz poewangelicki w ruinie

Cmentarz ewangelicki w Wisznie leży na płaskim terenie, około 400 metrów na wschód od ostatnich zabudowań Bobrownik. Na mapach dziewiętnasto- i dwudziestowiecznych przedstawiono go jako niewielkie, ogrodzone założenie na planie kwadratu, o powierzchni około 1200 metrów kwadratowych. Cmentarz powiększono ku wschodowi, do mniej więcej 2400 metrów kwadratowych. Granicę między starszą a nowszą częścią wyznacza rząd świerków, każdy dodatkowo podkreślony wałem ziemno-kamiennym. Groby w starszej części zorientowano na osi wschód–zachód.
W 1784 roku Wiszno liczyło 22 dymy; był tu młyn zwany die Weißmühle, a z dóbr płacono 68 talarów daniny przeznaczonej na pensje wiejskich nauczycieli. Wiszno leżało w synodzie słupskim.
Zachowało się 30 granitowych podstaw krzyży żeliwnych, siedem betonowych obramowań mogił i nasadzenia klonów. Wśród kamiennych pozostałości nagrobków jest niewielka granitowa stela z nieczytelną inskrypcją. Ostatniego pochówku dokonano w marcu 1947 roku. Według stanu z 2014 roku cmentarz jest nieczynny, a jego południowa granica — uszkodzona.
Wiszno — po niemiecku Vieschen, dawniej też Vissen — było wsią z majątkiem w powiecie słupskim, w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. Majątkiem władały między innymi rodziny von Wobeser, von Schwerin od 1735 i von Schmude od 1752. W spisie z 2 grudnia 1895 roku zapisano tu 399 ewangelików, a w 1925 roku naliczono we wsi dwoje katolików. Wieś należała do parafii ewangelickiej w Damnie, w okręgu kościelnym Słupsk-Stare Miasto; własnego kościoła nie miała. Mieszkańców było 398 w 1910 roku, a 17 maja 1939 roku — 341 w 82 gospodarstwach.
Wieś zajęły bez walki wojska sowieckie 9 marca 1945 roku, a ludność niemiecką stopniowo wysiedlono.
Gdy w 1752 roku wdowa Anna Sophia von Schwerin sprzedawała majątek Wiszno, po niemiecku Vieschen, zastrzegła sobie i swoim potomkom na wieczne czasy kryptę grobową dziedziców Wiszna (Vieschensche Gewölbe) w kościele w Damnie.
Źródła: L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 1012; Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim — Miejscowości (cmentarze.slupsk.pl, hasło Wiszno); pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, s. 174, poz. 136; Karl-Heinz Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, 1989, hasło Vieschen; K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, hasło Wiszno, s. 41; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1011–1012.
⚠ Pochodzenie współrzędnych nieudokumentowane. (cmentarze.slupsk.pl (gmina Damnica, Wiszno): „N 54,526245 E 17,346614”; NID 694641 11 m obok)
Źródła
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
- Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim – Miejscowości
- Pruski spis powszechny z 2 XII 1895 (Gemeindelexikon für die Provinz Pommern), Kreis Stolp, s. 174 poz. 136
- K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, 2013
- K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Vieschen, s. 993
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 1012
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1011–1012
Metryczka
- Identyfikator w atlasie
- CM-0532
- Stan weryfikacji
- wymaga sprawdzenia w terenie
- Pewność ustaleń
- wysoka