Dziedzictwo › Katalog › Wodnica

Cmentarz · powiat słupski

Wodnica — cmentarz ewangelicki

niem. Hohenstein

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Hohenstein
Miejscowość
Wodnica, gm. Ustka
Dawny powiat
Landkreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
Powiat dziś
słupski
Parafia ewangelicka
Kirchspiel Arnshagen (dziś Charnowo), Kirchenkreis Stolp-Stadt — kościół parafialny w Arnshagen, kościół filialny w Groß Strellin (Duninowo)
Po 1945
użytkowany w innym celu
Dziś
cmentarz poewangelicki (nieczynny)
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Okolica na dawnej mapie — położenie samego obiektu jest przybliżone. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Według monografii dawnych cmentarzy powiatu słupskiego cmentarz w Wodnicy leży w północnej części wsi, nieopodal Słupi; portal cmentarzy ewangelickich powiatu umieszcza go na wschodnim skraju wsi i podaje, że założono go w 1892 roku. Monografia daty założenia nie ustala: fragment mapy obejmujący Wodnicę nie został zaktualizowany po 1889 roku, nekropolii nie naniesiono na późniejsze przedruki i nie zachowały się też żadne inskrypcje z datami pochówków. Teren ma kształt wydłużonego prostokąta, starodrzew jest mocno przetrzebiony, a z nagrobków pozostały nieliczne szczątki.

W 2006 roku ustawiono na cmentarzu kamień upamiętniający miejsce spoczynku dawnych mieszkańców Wodnicy. Stał tu niegdyś granitowy obelisk z nazwiskami trzynastu mieszkańców poległych w pierwszej wojnie światowej i napisem „Für Heimat und Vaterland starben / aus Hohenstein den Heldentod”; dziś leży złożony na jednej z posesji. Ofiary dżumy z 1709 roku pochowano osobno, w lesie nad Słupią, w miejscu dokładnie nieznanym.

W 1784 roku Wodnica należała do dóbr miasta Słupska i leżała milę i ćwierć na północ-północny zachód od niego, na lewym brzegu Słupi, pół mili od Bałtyku. Mieszkało tu 11 gospodarzy, do których doszło jeszcze jedno dokupione gospodarstwo — wszyscy płacili opłatę pieniężną zamiast pańszczyzny — a także półchłop i czterech chałupników-budników. W Wodnicy mieszkał też nauczyciel; razem było tu 19 dymów.

Wodnica, przed 1945 rokiem Hohenstein, leży na lewym brzegu Słupi, w gminie Ustka. Pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1337 roku, a lokację datuje się na XIV wiek; portal cmentarzy powiatu przypuszcza, że wieś powstała już w XIII wieku, a w XIV należała do miasta Słupska. Do 1945 roku leżała w powiecie słupskim, w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku naliczył we wsi 380 ewangelików, bez katolików; w 1925 roku odnotowano tu jednego katolika, a w 1939 roku wieś liczyła 379 mieszkańców.

Własnego kościoła Wodnica nie miała. Tutejsi ewangelicy należeli do parafii w Charnowie (Arnshagen), gdzie stał kościół parafialny, w okręgu kościelnym Słupsk-Miasto; kościołem filialnym była świątynia w Strzelinie (Groß Strellin), a do parafii należały ponadto Klein-Strellin i Überlauf. Prawo kolacji, czyli powoływania duchownego, przysługiwało magistratowi Słupska, a w Groß Strellin — właścicielom tamtejszych dóbr.

Wieś ewakuowano 8 marca 1945 roku, 6 października wprowadzono polską administrację, a ludność niemiecką wysiedlono. Cmentarz przestał wtedy służyć wsi i jest dziś silnie zarośnięty.

Źródła: pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns von der Reformation bis zur Gegenwart”, Teil II (Regierungsbezirk Köslin), Stettin 1912, s. 467; Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 237; „Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim” (portal cmentarze.slupsk.pl, Jarosław Dąbrowski), hasła gminy Ustka i Wodnicy; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 928.

Położenie: 54,5603° N, 16,8694° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

⚠ Pochodzenie współrzędnych nieudokumentowane. (według danych OpenStreetMap)

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. Gmina Ustka — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim
  3. Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Stolp
  4. K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 237
  5. E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns von der Reformation bis zur Gegenwart”, Stettin 1912, hasło „Arnshagen, Mater — Synode Stolp Stadt [s. 467–468]”
  6. Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, s. 170, poz. 48
  7. E. Müller, Die evangelischen Geistlichen Pommerns von der Reformation bis zur Gegenwart, Teil II (Regierungsbezirk Köslin), Stettin 1912
  8. Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim (portal cmentarze.slupsk.pl, Jarosław Dąbrowski), hasło gminy Ustka
  9. L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 928

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0768
Stan weryfikacji
sprawdzony w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.