Dziedzictwo › Katalog › Wodnica
Cmentarz · powiat słupski
Wodnica — cmentarz ewangelicki
niem. Hohenstein
- Rodzaj
- cmentarz poewangelicki
- Nazwa niemiecka
- Hohenstein
- Miejscowość
- Wodnica, gm. Ustka
- Dawny powiat
- Landkreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
- Powiat dziś
- słupski
- Parafia ewangelicka
- Kirchspiel Arnshagen (dziś Charnowo), Kirchenkreis Stolp-Stadt — kościół parafialny w Arnshagen, kościół filialny w Groß Strellin (Duninowo)
- Po 1945
- użytkowany w innym celu
- Dziś
- cmentarz poewangelicki (nieczynny)

Według monografii dawnych cmentarzy powiatu słupskiego cmentarz w Wodnicy leży w północnej części wsi, nieopodal Słupi; portal cmentarzy ewangelickich powiatu umieszcza go na wschodnim skraju wsi i podaje, że założono go w 1892 roku. Monografia daty założenia nie ustala: fragment mapy obejmujący Wodnicę nie został zaktualizowany po 1889 roku, nekropolii nie naniesiono na późniejsze przedruki i nie zachowały się też żadne inskrypcje z datami pochówków. Teren ma kształt wydłużonego prostokąta, starodrzew jest mocno przetrzebiony, a z nagrobków pozostały nieliczne szczątki.
W 2006 roku ustawiono na cmentarzu kamień upamiętniający miejsce spoczynku dawnych mieszkańców Wodnicy. Stał tu niegdyś granitowy obelisk z nazwiskami trzynastu mieszkańców poległych w pierwszej wojnie światowej i napisem „Für Heimat und Vaterland starben / aus Hohenstein den Heldentod”; dziś leży złożony na jednej z posesji. Ofiary dżumy z 1709 roku pochowano osobno, w lesie nad Słupią, w miejscu dokładnie nieznanym.
W 1784 roku Wodnica należała do dóbr miasta Słupska i leżała milę i ćwierć na północ-północny zachód od niego, na lewym brzegu Słupi, pół mili od Bałtyku. Mieszkało tu 11 gospodarzy, do których doszło jeszcze jedno dokupione gospodarstwo — wszyscy płacili opłatę pieniężną zamiast pańszczyzny — a także półchłop i czterech chałupników-budników. W Wodnicy mieszkał też nauczyciel; razem było tu 19 dymów.
Wodnica, przed 1945 rokiem Hohenstein, leży na lewym brzegu Słupi, w gminie Ustka. Pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1337 roku, a lokację datuje się na XIV wiek; portal cmentarzy powiatu przypuszcza, że wieś powstała już w XIII wieku, a w XIV należała do miasta Słupska. Do 1945 roku leżała w powiecie słupskim, w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku naliczył we wsi 380 ewangelików, bez katolików; w 1925 roku odnotowano tu jednego katolika, a w 1939 roku wieś liczyła 379 mieszkańców.
Własnego kościoła Wodnica nie miała. Tutejsi ewangelicy należeli do parafii w Charnowie (Arnshagen), gdzie stał kościół parafialny, w okręgu kościelnym Słupsk-Miasto; kościołem filialnym była świątynia w Strzelinie (Groß Strellin), a do parafii należały ponadto Klein-Strellin i Überlauf. Prawo kolacji, czyli powoływania duchownego, przysługiwało magistratowi Słupska, a w Groß Strellin — właścicielom tamtejszych dóbr.
Wieś ewakuowano 8 marca 1945 roku, 6 października wprowadzono polską administrację, a ludność niemiecką wysiedlono. Cmentarz przestał wtedy służyć wsi i jest dziś silnie zarośnięty.
Źródła: pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns von der Reformation bis zur Gegenwart”, Teil II (Regierungsbezirk Köslin), Stettin 1912, s. 467; Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 237; „Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim” (portal cmentarze.slupsk.pl, Jarosław Dąbrowski), hasła gminy Ustka i Wodnicy; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 928.
⚠ Pochodzenie współrzędnych nieudokumentowane. (według danych OpenStreetMap)
Źródła
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
- Gmina Ustka — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim
- Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Stolp
- K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 237
- E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns von der Reformation bis zur Gegenwart”, Stettin 1912, hasło „Arnshagen, Mater — Synode Stolp Stadt [s. 467–468]”
- Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, s. 170, poz. 48
- E. Müller, Die evangelischen Geistlichen Pommerns von der Reformation bis zur Gegenwart, Teil II (Regierungsbezirk Köslin), Stettin 1912
- Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim (portal cmentarze.slupsk.pl, Jarosław Dąbrowski), hasło gminy Ustka
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 928
Metryczka
- Identyfikator w atlasie
- CM-0768
- Stan weryfikacji
- sprawdzony w źródłach
- Pewność ustaleń
- wysoka