Wrześcienko — cmentarz ewangelicki

Cmentarz ewangelicki we Wrześcienku jest dziś zdewastowany i zarośnięty, przekopany przez poszukiwaczy; zostały z niego kamienne postumenty i ramy mogił. Założono go w drugiej połowie XIX wieku i użytkowano głównie do lat trzydziestych XX wieku. W samym Wrześcienku nie było ani kościoła, ani kaplicy.

W 1784 roku Wrześcienko — szlachecka część Wrześcia — leżało dwie mile na północ od Lęborka, nad strumieniem, który napędzał tutejsze młyny, blisko królewskiej wsi tej samej nazwy. Obok folwarku mieszkali trzej gospodarze, pięciu zagrodników i nauczyciel; był młyn zbożowy i tartak — razem 17 dymów — a przy wsi pokaźny las dębowo-bukowy i trzy stawy. Wieś należała formalnie do katolickiego kościoła w Białogardzie, ale jako wieś gościnna trzymała się kościoła w Charbrowie.

Wrześcienko, po niemiecku Adlig Freest (spotyka się też zapis Adlig Freist), było majątkiem szlacheckim w powiecie lęborskim, w prowincji Pomorze. Obie niemieckie formy wywodzą się od dawnej nazwy Wrzeszcz, która obejmowała zarówno majątek, jak i sąsiednią wieś królewską; w 1437 roku majątek i wieś występują jako dwie osobne jednostki. Majątek notowano wśród dóbr rodu Weiher od 1514 roku, a 6 października 1781 roku nabył go Karl Heinrich von Somnitz, którego matka pochodziła z domu von Weiher. Somnitzowie władali nim w 1912 roku.

W 1928 roku Wrześcienko włączono do gminy Wrzeście.

W spisie powszechnym z 2 grudnia 1895 roku Wrzeście występuje jako gmina wiejska z 357 ewangelikami i czterema Żydami, a Wrześcienko jako obwód dworski z 233 ewangelikami i jednym katolikiem. Urząd stanu cywilnego obie miały w Roszczycach. Wrześcienko należało przy tym do okręgu urzędowego Szczenurze.

Müller wymienia Freest na pierwszym miejscu wśród miejscowości parafii ewangelickiej w Charbrowie. Charbrowską świątynię wzniesiono w 1669 roku; kosztowała według Schultza 4904 talary, według Müllera 4004 floreny pruskie. Patronat sprawowali von Somnitzowie, sami wyznania reformowanego; w 1817 roku unia połączyła luteranów i reformowanych w jeden Kościół. Po 1945 roku ludność niemiecką wysiedlono, a świątynię w Charbrowie przejął Kościół rzymskokatolicki.

Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku (strona 186, pozycja 10 oraz strona 190, pozycja 81); E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, Stettin 1912, hasło Charbrow, s. 246–247; F. Schultz, „Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern”, Lauenburg i. Pom. 1912, s. 356–357; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1070.