Dziedzictwo › Katalog › Wycinki

Cmentarz · powiat starogardzki

Wycinki — cmentarz ewangelicki

niem. Wittschinken

Rodzaj
cmentarz (ewangelicki)
Nazwa niemiecka
Wittschinken
Miejscowość
Wycinki, gm. Osiek
Dawny powiat
Kreis Preußisch Stargard (Regierungsbezirk Danzig, Provinz Westpreußen)
Powiat dziś
starogardzki
Po 1945
pozostał cmentarzem
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Okolica na dawnej mapie — położenie samego obiektu jest przybliżone. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Wycinki leżą w gminie Osiek, w powiecie starogardzkim. Urzędowy spis miejscowości rejencji gdańskiej z 1820 roku notuje tu 35 mieszkańców: dwóch luteranów i 33 katolików, przy czym luteranie należeli wówczas do parafii w Nowem (Neuenburg), a katolicy do parafii w Osieku.

Spis z 1 grudnia 1885 roku i Słownik geograficzny zgodnie podają 67 domów mieszkalnych i 467 mieszkańców, w tym 48 ewangelików i 419 katolików. W tych źródłach katolicy należą do parafii w Osieku, a ewangelicy nie do Nowego, lecz do Skórcza. Nie była to jedna zwarta wieś: Słownik wylicza w jej obrębie Małe Wycinki (27 domów, 173 mieszkańców), Markocin (12 domów, 118 mieszkańców) i Wymysłowo (cztery domy, 27 mieszkańców). Całość liczyła 362 hektary, z czego 152 hektary roli ornej, 22 łąk i 14 lasu.

Spis z 1 grudnia 1910 roku zastał tu 78 domów i 531 mieszkańców; po polsku mówiło 500 z nich. W tym spisie wśród 31 osób podających język niemiecki było 27 ewangelików i czterech katolików.

W Wycinkach zachował się cmentarz ewangelicki. Dziś leży w zadrzewieniu, w którym rozpoznać można relikty mogił.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku zalicza tę miejscowość do parafii Bülowsheide i podaje tu 27 ewangelików (razem z przyległymi osadami).

Źródła: Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen: auf Grund der Materialien der Volkszählung vom 1. Dezember 1885 und anderer amtlicher Quellen, bearb. vom Königlichen statistischen Bureau, Kreis Preußisch Stargard, s. 34, poz. 60 wraz z wykazem osad wchodzących w skład gmin; Gemeindelexikon für die Regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln, Heft II: Regierungsbezirk Danzig, Berlin 1912 (spis powszechny z 1 grudnia 1910 roku), Kreis Preußisch Stargard, poz. 73; „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820, s. 74, nr 270; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902, t. XIV, hasło Wycinki; Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 84.

Położenie: 53,7044° N, 18,4885° E Pokaż w atlasie →

⚠ Dokładne położenie obiektu nieustalone — pinezka orientacyjna. (Rejestr miejscowości GUGiK (PL-1992 → WGS84) + ewidencja gruntów, 2026-08-17 — środek miejscowości, punkt obiektu do uściślenia w terenie)

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 XII 1885, Kreis Preußisch Stargard
  3. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XIV, hasło Wycinki
  4. „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820
  5. „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 84

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0213
Stan weryfikacji
wymaga sprawdzenia w terenie
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.