Wysokie — cmentarz ewangelicki

Cmentarz ewangelicki w Wysokiem leży w lesie, po południowej stronie polnej drogi z Wysokiego do Brzeźna Lęborskiego, około dziewięciuset metrów na zachód od dawnej szkoły. Punkt wskazany przez Marka Drzewieckiego (54,63222 / 17,87748) określa położenie cmentarza. Założono go w drugiej połowie dziewiętnastego wieku na powierzchni około dwudziestu arów i otoczono kamiennym murem.

Po 1945 roku, gdy odeszła ewangelicka, niemiecka ludność wsi, nekropolia została opuszczona i zarosła lasem — ocalałe fragmenty nagrobków trudno dziś odnaleźć.

Wysokie, po niemiecku Hohenfelde, leżało w powiecie lęborskim (Kreis Lauenburg in Pommern), w rejencji koszalińskiej i prowincji Pomorze. Wysokie było folwarkiem, zanim stało się kolonią. W 1628 roku wymieniano tu dwór z jednym zagrodnikiem, zwany Hohenfeldischer Hof, który oddawał lęborskiemu proboszczowi cztery korce żyta i cztery owsa; las świetliński określano jako „ten po stronie Wysokiego”. Inwentarz starostwa lęborskiego z 1658 roku, wydrukowany przez Cramera, opisuje Wysokie jako folwark urzędu królewskiego i wylicza je na pierwszym miejscu wśród miejscowości należących do kościoła w Brzeźnie — obok samego Brzeźna, Świetlina oraz zapisanych po niemiecku Lanz, Relow i Kotzow, a także szlacheckiego dworu w Strzelęcinie. Zimą 1656 roku folwark spalono doszczętnie. Franz Schultz, streszczając ten sam przekaz, pisze, że ostały się tylko stara owczarnia i dom z bali.

Dwa lata później pola Wysokiego znów obsiewano oziminą.

W 1773 roku folwark rozparcelowano i osadzono na nim kolonię. Wysokie było jedną z trzech kolonii, które za Fryderyka II, z inicjatywy księcia Maurycego z Anhaltu-Dessau, powstały w rozległym lesie świetlińskim; dwie pozostałe to Bismark i Chrzanowo. Pierwszych osadników sprowadzono z Polski, byli to jednak, jak zastrzega Schultz, niemieckojęzyczni poddani Rzeczypospolitej, nie Polacy; później dołączyli Nadreńczycy, Heseńczycy, Szwabowie i Wirtemberczycy, których miejscowa ludność nazywała zbiorczo „Palatynami”.

W 1784 roku Wysokie liczyło dwanaście gospodarstw wolnych chłopów. W 1784 roku Wysokie leżało półtorej mili na północny wschód od Lęborka; wieś liczyła 13 dymów i należała do parafii w Brzeźnie Lęborskim (Bresen).

Wysokie należało do parafii ewangelickiej w Brzeźnie Lęborskim. W Brzeźnie był też urząd stanu cywilnego; katolicy należeli do parafii w Lęborku, sąd był lęborski, a obwód urzędowy nosił nazwę Schweslin, czyli Świetlino. W źródłach nie znaleziono kościoła ani kaplicy we wsi przed 1945 rokiem. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku naliczył w Wysokiem 327 mieszkańców — 162 mężczyzn i 165 kobiet — w tym 326 ewangelików i jednego katolika. Tę samą liczbę ludności podaje Schultz, opisując Hohenfelde jako gminę wiejską o 327 mieszkańcach w obwodzie urzędowym Świetlino.

W dawnym budynku szkoły od 2005 roku działa filialna kaplica katolicka pod wezwaniem świętej Faustyny Kowalskiej.

Źródła: inwentarz starostwa lęborskiego z 1658 roku w wydaniu Cramera; F. Schultz, „Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern”, 1912; Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, powiat lęborski, pozycja 15 wykazu gmin wiejskich; M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej” — opis terenowy i punkt ze zbioru położeń cmentarzy; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1050.