Żelki — cmentarz ewangelicki

Cmentarz w Żelkach założono na północ od wsi, wśród pól i łąk; później otoczył go las, dziś zwarty, z uprawami leśnymi. Rozplanowano go na planie prostokąta z wejściem od zachodu, a obwód zamykał niewysoki murek z ciosów kamiennych, zachowany szczątkowo. Po całym terenie rozrzucone są pozostałości kamiennych pomników, żeliwne krzyże i ramy wyznaczające położenie mogił; stoi tu między innymi pełny krzyż żeliwny z pochówku z 1904 roku.

Zachował się też okaz, jakiego na cmentarzach powiatu słupskiego prawie się nie spotyka: ażurowy krzyż żeliwny, pozbawiony tabliczki inskrypcyjnej.

W 1784 roku Żelki liczyły 18 dymów i miały nauczyciela; wieś była podzielona granicą z powiatem miasteckim. Należała do parafii w Kwakowie (Quackenburg), nad którego kościołem właściciel dóbr miał pełny patronat.

Ernst Müller wymienia w tej parafii Żelki i Żelkówko (Groß i Klein Silkow), a obok nich Crussen, Lubuń (Labuhn), Cunsow-Cothlow (dawny folwark Kończewa), Lüllemin i Wendisch Plassow, z gminą córką w Wobeser i Missow. Prawo powoływania duchownego dzielili dziedzice na Kwakowie i na Żelkówku — ci drudzy jako właściciele Żelek, z którymi prawo patronatu było związane; trzecim patronem był dziedzic Objezierza (Wobeser), jedyny patron kościoła filialnego.

Źródła: K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 141; E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, Stettin 1912, s. 476; https://cmentarze.slupsk.pl/gminy/gmina-kobylnica/zelki/; https://www.openstreetmap.org/way/1324727292; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1005.