Dziedzictwo › Katalog › Zolnica ( Dąbrowa Brzezińska )

Cmentarz · powiat wejherowski

Zolnica ( Dąbrowa Brzezińska ) — cmentarz ewangelicki

niem. Sollnitz

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Sollnitz
Miejscowość
Zolnica ( Dąbrowa Brzezińska ), gm. Łęczyce
Dawny powiat
Lauenburg i. Pom. (Regierungsbezirk Köslin, Prowincja Pomorze)
Powiat dziś
wejherowski
Parafia ewangelicka
Kirchspiel Bresin (Brzeźno Lęborskie)
Po 1945
pozostał cmentarzem
Dziś
cmentarz poewangelicki (relikt)

Cmentarz w Zolnicy leży około trzystu metrów na północny wschód od dawnej osady, na skraju Puszczy Wierzchucińskiej. Jest niewielki — mierzy mniej więcej piętnaście na piętnaście metrów. Prowadzi do niego aleja starych buków, a granice wyznacza kamienny mur wraz z rosnącymi przy nim drzewami. Wnętrze dzieli się wyraźnie: po lewej stronie od wejścia leżą kwatery grobów pojedynczych, z których cztery pozostają czytelne mimo połamanych tumb i rozbitych nagrobków; środek zajmują duże kwatery obramowane lanymi krawędziami betonowymi, z licznymi kamieniami polnymi; prawą stronę zaś — jedno wielkie pole grobowe w betonowej ramie. Wszędzie leżą ułamki grubych płyt; żaden fragment z inskrypcją się nie zachował. W źródłach nie znaleziono daty założenia cmentarza; karta ewidencyjna z 30 października 1985 roku podaje jako datę zamknięcia rok 1945.

Według opisu z 1784 roku Zolnica była dzierżawą urzędu lęborskiego, położoną półtorej mili na północny wschód od Lęborka i oddaną w dzierżawę wieczystą.

Zolnica, po niemiecku Sollnitz, była osadą położoną dwa kilometry na wschód od Dąbrowy Brzezińskiej (Damerow), w dzisiejszej gminie Łęczyce. Przed 1945 rokiem należała do gminy wiejskiej Wysokie (Hohenfelde) w obwodzie urzędowym Schweslin, w powiecie lęborskim (Kreis Lauenburg in Pommern), a więc w rejencji koszalińskiej i prowincji Pomorze. W 1945 roku osadę spalono i zrównano z ziemią.

Franz Schultz pisał, że Sollnitz brzmiało raczej jak nazwa pola niż rzeczywista nazwa miejscowa: w 1784 roku było to gospodarstwo dziedziczne o powierzchni 133 mórg. Według Schultza w 1880 roku Sollnitz było osobną gminą liczącą 31 mieszkańców, a w 1890 roku 23 mieszkańców, przy obszarze 75 hektarów. W tej samej monografii zapisano, że rozporządzeniem gabinetowym z 20 listopada 1893 roku zniesiono Sollnitz jako odrębną miejscowość i połączono z Wysokiem, którego ludność wzrosła wtedy z 327 do 355 osób.

Według Marka Drzewieckiego w 1905 roku mieszkało tu 28 osób; z nazwiska znani są Heinrich Drabandt, Reinhold Bewersdorff oraz Jürgen i Bartus Tworck. Przysiółek przy Wysokiem Schultz wymienia w wykazie wybudowań powiatu jako Neu Sollnitz.

Kościoła ani kaplicy w Zolnicy nie było. Katolicy należeli do parafii w Lęborku. Miejscowi ewangelicy podlegali parafii w Brzeźnie Lęborskim (Bresin), gdzie stał kościół parafialny; opis z 1784 roku wymienia Sollnitz wśród majątków wcielonych do tamtejszego domu modlitwy, należącego do inspekcji lęborskiej. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku nie prowadzi już Zolnicy jako osobnej gminy: wymienia ją w wykazie osad gminy Wysokie, z pięcioma domami i 27 mieszkańcami, a w całej gminie zapisał 326 ewangelików i jednego katolika, z parafią ewangelicką oraz urzędem stanu cywilnego w Brzeźnie.

Źródła: ewidencja konserwatorska cmentarzy Pomorza (Biała Karta, 30 października 1985, G. Olszewska-Hellmann); M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”; F. Schultz, „Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern”, Lauenburg i. Pom. 1912, s. 335, 364–365; Gemeindelexikon für die Provinz Pommern — pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, powiat lęborski, s. 186–187, pozycja 15; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1053.

Fotografie

Wejście oraz fragment muru
Wejście oraz fragment muru · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Rozbita tumba
Rozbita tumba · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Fragment muru kamiennego
Fragment muru kamiennego · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Widok ogólny - część środkowa
Widok ogólny - część środkowa · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Widok ogólny - strona prawa
Widok ogólny - strona prawa · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Jeden z pojedynczych grobów
Jeden z pojedynczych grobów · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Kwatery grobów
Kwatery grobów · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Groby pojedyncze
Groby pojedyncze · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Rozbite betonowe płyty
Rozbite betonowe płyty · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Kwatera środkowa
Kwatera środkowa · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Aleja prowadząca na cmentarz
Aleja prowadząca na cmentarz · fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Położenie: 54,6294° N, 17,9181° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

Pinezka wskazana przez dokumentalistę cmentarzy albo sprawdzona na miejscu. (M. Drzewiecki — położenie wskazane przez autora opracowania „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”)

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. na podstawie: M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej” — gmina Łęczyce
  3. L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1053

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0194
Stan weryfikacji
sprawdzony w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.