Dziedzictwo › Katalog › Zolnica ( Dąbrowa Brzezińska )
Cmentarz · powiat wejherowski
Zolnica ( Dąbrowa Brzezińska ) — cmentarz ewangelicki
niem. Sollnitz
- Rodzaj
- cmentarz poewangelicki
- Nazwa niemiecka
- Sollnitz
- Miejscowość
- Zolnica ( Dąbrowa Brzezińska ), gm. Łęczyce
- Dawny powiat
- Lauenburg i. Pom. (Regierungsbezirk Köslin, Prowincja Pomorze)
- Powiat dziś
- wejherowski
- Parafia ewangelicka
- Kirchspiel Bresin (Brzeźno Lęborskie)
- Po 1945
- pozostał cmentarzem
- Dziś
- cmentarz poewangelicki (relikt)
Cmentarz w Zolnicy leży około trzystu metrów na północny wschód od dawnej osady, na skraju Puszczy Wierzchucińskiej. Jest niewielki — mierzy mniej więcej piętnaście na piętnaście metrów. Prowadzi do niego aleja starych buków, a granice wyznacza kamienny mur wraz z rosnącymi przy nim drzewami. Wnętrze dzieli się wyraźnie: po lewej stronie od wejścia leżą kwatery grobów pojedynczych, z których cztery pozostają czytelne mimo połamanych tumb i rozbitych nagrobków; środek zajmują duże kwatery obramowane lanymi krawędziami betonowymi, z licznymi kamieniami polnymi; prawą stronę zaś — jedno wielkie pole grobowe w betonowej ramie. Wszędzie leżą ułamki grubych płyt; żaden fragment z inskrypcją się nie zachował. W źródłach nie znaleziono daty założenia cmentarza; karta ewidencyjna z 30 października 1985 roku podaje jako datę zamknięcia rok 1945.
Według opisu z 1784 roku Zolnica była dzierżawą urzędu lęborskiego, położoną półtorej mili na północny wschód od Lęborka i oddaną w dzierżawę wieczystą.
Zolnica, po niemiecku Sollnitz, była osadą położoną dwa kilometry na wschód od Dąbrowy Brzezińskiej (Damerow), w dzisiejszej gminie Łęczyce. Przed 1945 rokiem należała do gminy wiejskiej Wysokie (Hohenfelde) w obwodzie urzędowym Schweslin, w powiecie lęborskim (Kreis Lauenburg in Pommern), a więc w rejencji koszalińskiej i prowincji Pomorze. W 1945 roku osadę spalono i zrównano z ziemią.
Franz Schultz pisał, że Sollnitz brzmiało raczej jak nazwa pola niż rzeczywista nazwa miejscowa: w 1784 roku było to gospodarstwo dziedziczne o powierzchni 133 mórg. Według Schultza w 1880 roku Sollnitz było osobną gminą liczącą 31 mieszkańców, a w 1890 roku 23 mieszkańców, przy obszarze 75 hektarów. W tej samej monografii zapisano, że rozporządzeniem gabinetowym z 20 listopada 1893 roku zniesiono Sollnitz jako odrębną miejscowość i połączono z Wysokiem, którego ludność wzrosła wtedy z 327 do 355 osób.
Według Marka Drzewieckiego w 1905 roku mieszkało tu 28 osób; z nazwiska znani są Heinrich Drabandt, Reinhold Bewersdorff oraz Jürgen i Bartus Tworck. Przysiółek przy Wysokiem Schultz wymienia w wykazie wybudowań powiatu jako Neu Sollnitz.
Kościoła ani kaplicy w Zolnicy nie było. Katolicy należeli do parafii w Lęborku. Miejscowi ewangelicy podlegali parafii w Brzeźnie Lęborskim (Bresin), gdzie stał kościół parafialny; opis z 1784 roku wymienia Sollnitz wśród majątków wcielonych do tamtejszego domu modlitwy, należącego do inspekcji lęborskiej. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku nie prowadzi już Zolnicy jako osobnej gminy: wymienia ją w wykazie osad gminy Wysokie, z pięcioma domami i 27 mieszkańcami, a w całej gminie zapisał 326 ewangelików i jednego katolika, z parafią ewangelicką oraz urzędem stanu cywilnego w Brzeźnie.
Źródła: ewidencja konserwatorska cmentarzy Pomorza (Biała Karta, 30 października 1985, G. Olszewska-Hellmann); M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”; F. Schultz, „Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern”, Lauenburg i. Pom. 1912, s. 335, 364–365; Gemeindelexikon für die Provinz Pommern — pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, powiat lęborski, s. 186–187, pozycja 15; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1053.
Fotografie
Pinezka wskazana przez dokumentalistę cmentarzy albo sprawdzona na miejscu. (M. Drzewiecki — położenie wskazane przez autora opracowania „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”)
Źródła
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
- na podstawie: M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej” — gmina Łęczyce
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1053
Metryczka
- Identyfikator w atlasie
- CM-0194
- Stan weryfikacji
- sprawdzony w źródłach
- Pewność ustaleń
- wysoka