Żychlin — cmentarz ewangelicki

Cmentarz w Żychlinie założono na północy, w znacznej odległości od zabudowań, po wschodniej stronie dzisiejszej drogi krajowej numer 6, i rozplanowano na planie kwadratu. Całą powierzchnię zniwelowano, nagrobki usunięto — wywieziono je albo zakopano w obrębie nekropolii. Teren jest wyniesiony i dlatego łatwiej zachował pierwotny kształt wśród łąk i pól; wzdłuż granicy południowej i zachodniej przetrwał szczątkowo świerkowy starodrzew. To między innymi dzięki tym starym drzewom cmentarz widać z daleka.

Żychlin, po niemiecku Zechlin, był w 1457 roku lennem rodu von Grumbkow; przed 1945 rokiem należał do powiatu słupskiego w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. W 1784 roku Żychlin, wieś chłopska należąca do dóbr Runowo, leżał trzy i ćwierć mili na wschód-południowy wschód od Słupska, przy małej drodze ze Słupska do Lęborka, i liczył 18 dymów; Brüggemann wymienia tu ośmiu gospodarzy, ośmiu zagrodników i nauczyciela. Dawniej był tu folwark, potem całą wieś zamieniono na chłopską; gospodarzy i zagrodników generał von Grumbkow „nach dem Gute Groß-Runow verleget” — przeniósł do dóbr Runowo, tak że wieś zamieszkiwali odtąd sami ludzie wolni (Freyleute). Mieszkańcy należeli do parafii w Skórowie (Schurow).

W 1871 roku obszar dworski Żychlin, czyli majątek Karlshöhe, liczył 60 mieszkańców i jako osobna jednostka istniał także w 1895 roku. Własnego kościoła wieś nie miała. W spisie powszechnym z 2 grudnia 1895 roku zapisano tu 216 ewangelików, katolików nie zapisano; parafia w Skórowie należała do okręgu kościelnego Słupsk-Stare Miasto. Ernst Müller wymienia Żychlin w składzie tej parafii obok wsi Vangerske, Klein Gluschen, Pottangow, Groß Runow, Karlshöhe, Darsow z Laaske i Schidlitz, Langeboese i Bonkow.

W 1939 roku mieszkało tu 178 osób w 41 gospodarstwach domowych. 9 marca 1945 roku wieś zajęła bez walki Armia Czerwona; kilka osób rozstrzelano. Ludność niemiecką wysiedlono.

Źródła: pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, s. 176; Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, Stettin 1912, s. 513; Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim (cmentarze.slupsk.pl) — Gmina Potęgowo; Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 167; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1020; K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, s. 1041–1043.