Karwieńskie Błota — cmentarz ewangelicki (pomiar terenowy 2013)

Z Wikipedii (PL)

Karwieńskie Błota, po niemiecku Karwenbruch, powstały na osuszanych bagnach nad Bałtykiem. 📌 Wieś założono w 1599 roku — choć skorowidz przywoływany przez Słownik geograficzny podaje 1594 — gdy starosta pucki Wejher osadził tu kolonistów holenderskich w ramach osadnictwa olęderskiego. 🟡 Źródła podają imię starosty rozbieżnie: raz jako Jakuba, raz jako Jana Wejhera. 🟡 Rozbieżne jest też wyznanie osadników: Słownik geograficzny nazywa siedem przybyłych rodzin kalwińskimi, starsze opracowania mówiły o mennonitach i luteranach, a ustalenie Kwaśniewskiej z 2021 roku odrzuca mennonicki charakter cmentarza. Pewne jest tyle, że do połowy XIX wieku wspólnota była już luterańska. Przed 1945 rokiem Karwenbruch należał do Kreis Putzig, do parafii ewangelickiej w Krokowej i katolickiej w Strzelnie. Słownik geograficzny notuje tu 525 ewangelików i osiemnastu katolików w 78 domach, na 120 włókach; spis z 1 grudnia 1910 roku, obejmujący całą tę jednostkę, wykazał około 516 mieszkańców, z których niemiecki jako język ojczysty podało 511 osób. Cmentarz założono w połowie XIX wieku. Zachowały się ruiny murowanego mauzoleum z drugiej połowy XIX wieku i fragmenty nagrobków; najstarszy nosi datę 1848. Użytkowano go do lat czterdziestych XX wieku, a opuszczono po wysiedleniu ludności niemieckiej. Wpisano go do rejestru zabytków 24 kwietnia 1990 roku pod numerem 1089; dziś jest nieczynny i zarośnięty, a zajmuje dwadzieścia siedem arów. 📌 Przed 1945 rokiem Karwieńskie Błota były jedną wsią. Wykaz …