Hel — cmentarz ewangelicki
Hela
- Zniszczony / zamknięty
- 1962
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- pucki
- Typ
- Cmentarz
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Dawny cmentarz przykościelny w Helu otacza gotycki kościół świętych Piotra i Pawła w Nowym Helu i stanowi dziś ogrodzony teren ekspozycji Muzeum Rybołówstwa, które mieści się w świątyni od 1972 roku. Zachował się tu nagrobek z 1646 roku oraz obelisk ku czci ofiar pierwszej wojny światowej. Według urzędowego podręcznika rejencji gdańskiej z 1869 roku *Hela* była wsią należącą do miasta Gdańska, nazywaną zwyczajowo miastem. Liczyła 372 mieszkańców — w tym, według druku, 386 ewangelików i 4 katolików — oraz 79 budynków mieszkalnych; mieszkańcy byli rybakami i żeglarzami. Ewangelicy należeli do miejscowej parafii; katolicy — do parafii w Jastarni; miejscowość miała własny okręg szkolny. Podręcznik wymieniał tu też latarnię morską na samym końcu półwyspu i podawał, że osada stała dawniej w innym miejscu, a po pożarze w 1572 roku odbudowano ją tam, gdzie leży obecnie. Najstarszym dobrze zachowanym grobowcem jest — wedle monografii Helu z 1930 roku — grób żony wójta Helu Dawida Jeskego, z kamienną płytą z 1646 roku. Charakterystyczną jego cechą jest umieszczony na płycie merk, czyli rybacki znak rodzinny. Cmentarzyk otaczał wtedy kościół i miał wiele kamiennych pomników; autor monografii pisał o nim, że latem robi wrażenie najbarwniejszego ogrodu — oceanu kwiatów pokrywającego czysto utrzymane mogiły. W wydzielonym kącie tego cmentarza grzebano też rozbitków, których ciała morze wyrzucało na brzeg po sztormach — zapisał to Carl Girth w opisie półwyspu z 1891 roku. Hel, po niemiec…
Źródła zewnętrzne
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie) — ewidencja konserwatorska
- Bär, Max: Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen, Danzig 1908 (Abhandlungen zur Landeskunde Westpreußen, H.13) — inwentarz archiwalny (1908)
- F. Schultz, „Geschichte der Kreise Neustadt und Putzig”, Danzig 1907 — źródło drukowane
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. III, hasło „Hel” — źródło drukowane
- Gemeindelexikon für das Königreich Preußen, spis powszechny z 1 XII 1910, Provinz Westpreußen, Kreis Putzig — źródło drukowane
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 447 — źródło drukowane
- „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820 — spis urzędowy
- A. Świerkosz, „Z wybrzeża polskiego. Hel. Zarys monograficzny z ilustracjami”, 1930 — monografia regionalna
- J. Heise, „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Kreise Carthaus, Berent und Neustadt” (Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreussen, z. 1), Danzig 1884 — inwentarz zabytków
- C. Girth, „Geschichte und Beschreibung der Halbinsel Hela bis auf die neueste Zeit”, Danzig [1891] — monografia
- F. Schultz, „Geschichte der Kreise Neustadt und Putzig”, Danzig 1907, s. 570 — źródło drukowane
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 175–176, pozycja 137 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 38 — źródło drukowane
- E. Praetorius, »Evangelisches Danzig«, cz. 2, rękopis XVIII w. (Staatsbibliothek zu Berlin, Ms. boruss. fol. 268), k. 130r, 131v — źródło archiwalne
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.