Morawy — cmentarze ewangelickie

Z Wikipedii (PL)

W Morawach zachowały się ślady dwóch cmentarzy ewangelickich, położonych po przeciwnych stronach wsi. Starszy, datowany przez ewidencję zabytków na drugą połowę XIX wieku, leży na południowy wschód od zabudowań, w lesie po północnej stronie drogi leśnej, na działce ewidencyjnej numer 319/4, i przetrwał jako relikt. Młodszy, który gminna ewidencja zabytków prowadzi pod pozycją 212 i datuje na początek XX wieku, leży na południowy zachód od wsi, w stronę Nowej Wioski, w lesie po zachodniej stronie drogi, na działce numer 325/1. Morawy, do 1991 roku Mary, po niemiecku Mahren, to wieś w gminie Gardeja. Wykaz gmin z 1 grudnia 1885 roku notuje tu 356 mieszkańców, w tym 340 ewangelików i jednego katolika. Spis liczy przy tym osobno 15 innych chrześcijan, nie podając, do jakiej wspólnoty należeli. Ewangelicy chodzili do kościoła w Trumiejach, po niemiecku Groß Tromnau, katolicy do Szynwałdu, a ten leżał w sąsiednim powiecie grudziądzkim. W 1939 roku Morawy należały do parafii ewangelickiej w Nowej Wiosce (Neudörfchen). Parafia ewangelicka Trumiej i Neudörfchen liczyła pod koniec XIX wieku 3915 dusz, a Morawy figurują wśród jej miejscowości szkolnych. Kościół w Trumiejach, gotycki i murowany, pochodzi z czasów przed Reformacją; jego hełm przebudowano w 1873 roku, dwa dzwony są z 1845 roku, a w 1854 roku stary pozytyw, używany od 1665 roku, zastąpiono przebudowanymi organami o siedmiu głosach. Gminny program opieki nad zabytkami gminy Gardeja na lata 2020–2023 podaje, że na cmentarz…