Czarne — ewangelicki cmentarz garnizonowy

Z Wikipedii (PL)

Dawny ewangelicki cmentarz garnizonowy w Czarnem (po niemiecku Hammerstein). Wyciąg z ewidencji zabytków prowadzi w Czarnem siedem nekropolii: obok cmentarza historycznego-garnizonowego także cmentarz komunalny u zbiegu ulic Człuchowskiej i Kolejowej, cmentarz wojenny jeńców rosyjskich z lat 1914–1918 wpisany do rejestru pod numerem A-1672, cmentarz historyczny na działce 6/6, cmentarz historyczny Stalagu II B Hammerstein na części działki 9/8, cmentarz parafialny przy ulicach Kolejowej i Cmentarnej oraz cmentarz historyczny żydowski przy ulicy Złotej. Dzisiejszego stanu cmentarza garnizonowego nie znaleziono w źródłach. Cmentarz komunalny u zbiegu ulic Człuchowskiej i Kolejowej to inny obiekt — dawny cmentarz gminy miejskiej. Czarne, po niemiecku Hammerstein, leżało na pograniczu Pomorza i Prus Zachodnich. Nabożeństwa ewangelickie wprowadzono tu około 1550 roku, gdy Reformację szerzyli starostowie człuchowscy Stanisław i Jan Latalscy; farę Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny innowiercy używali — jak pisze Słownik geograficzny — „dłużej niż 50 lat, aż do r. 1610”. W 1610 roku — tak Harnoch i Słownik geograficzny, podczas gdy zestawienie Waschinskiego podaje rok 1596 — luteranie stracili farę. W 1612 roku, i to z trudem, uzyskali pozwolenie na nabożeństwa w ratuszu stojącym wówczas na rynku. W 1645 roku, po intrygach katolickiego proboszcza Arnolda Eymanna, nabożeństw zakazano; przywrócono je rok później, gdy ewangelicy zobowiązali się zapłacić tysiąc guldenów. 23 paździe…