Debrzno — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Debrzno, do 1945 roku Preußisch Friedland, otrzymało prawa miejskie w 1354 roku, a ewangelickie stało się bardzo wcześnie: gmina luterańska przejęła tutejszy kościół miejski już w 1543 roku, ćwierć wieku po wystąpieniu Lutra. 📌 Dalsze dzieje tego zboru to historia wypraszania i powrotu. Od 1599 roku, z rozkazu Zygmunta III, luteranie odprawiali nabożeństwa na ratuszu. Własną świątynię zalegalizowano dopiero za Augusta II, w 1723 roku, a nowy kościół miejski wzniesiono w latach 1894–1895. Miasto miało przy tym całą protestancką oświatę: seminarium nauczycielskie, w którym około 1868 roku uczyło się 75 uczniów, wyższą szkołę dla dziewcząt i progimnazjum. 📌 Tom IX Słownika geograficznego, wyliczając szkolnictwo prowincji Prusy Zachodnie, wymienia Frydląd — czyli właśnie Preußisch Friedland — jako jedno z zaledwie trzech ewangelickich seminariów nauczycielskich w całej prowincji, obok Lubawy i Malborka. Słownik wymienia też tutejszych pastorów: Ambrożego Rosenowa w 1557 roku i Jana Lasseniusa, zwanego Łasińskim, około 1600. Przewaga ewangelicka utrzymywała się przez cały wiek XIX. W 1816 roku na 1449 mieszkańców przypadało 990 ewangelików, 363 katolików i 96 Żydów; wykaz gmin z 1885 roku naliczył wśród 3472 osób 2539 ewangelików, 666 katolików, 262 Żydów i pięcioro innych chrześcijan (powiat człuchowski, strona 158, pozycja 4); w 1890 roku na 3598 mieszkańców było 2635 ewangelików, a w 1925 roku na 3830 — 2796. Parafia katolicka liczyła w 1867 roku 1736 dusz. Administracyjnie…