Nadziejewo — cmentarz ewangelicki

Z Wikipedii (PL)

Po ewangelikach z Nadziejewa, do 1945 roku Hansfelde, został we wsi cmentarz; dziś jest nieczynny. Pierwszy znany przywilej wystawił jej w 1374 roku komtur człuchowski Henryk von Grobitz; wieś nazywała się wtedy Hammiswalde. Sołtys Piotr Heyneman dostał siedem włók wolnych wraz z sołectwem, proboszcz cztery włóki, a pozostałe sześćdziesiąt cztery rozdzielono między osadników na prawie chełmińskim. Słownik geograficzny podaje, że kościół był tu początkowo parafialny, a dopiero gdy zniemczeni osadnicy przyjęli luteranizm, przyłączono go jako filię do Czarnego. Hermann Freytag (1905), korzystając z wykazu duchownych ordynowanych przez prepozytów słupskich, podaje, że 11 marca 1591 roku ordynowano Joachima Fabriciusa ze Słupska na pastora kościołów w Nadziejewie (Hansfelde) i Domisławiu (Domslaff). W źródłach z XIX i XX wieku nie znaleziono ewangelickiego kościoła we wsi. Stojący tu kościół świętego Andrzeja Apostoła — szachulcowy, poświęcony 17 listopada 1754 roku, pod patronatem prywatnym dziedzica Czarnego — pozostał katolicki. W rejestrze zabytków województwa pomorskiego kościół figuruje od 5 kwietnia 1960 roku pod numerem A-174. W 1773 roku wieś liczyła 210 mieszkańców, wszystkich wyznania ewangelickiego. W 1868 roku urzędowy podręcznik rejencji kwidzyńskiej opisywał Hansfelde jako wieś. Notował tu 41 domów mieszkalnych i 357 mieszkańców, w tym 268 ewangelików, 85 katolików i cztery osoby innych wyznań. Ewangelicy i katolicy należeli do parafii w Czarnem; miejscowość miała…