Kiełpin — cmentarz przykościelny (dawny ewangelicko-katolicki)
Woltersdorf
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- człuchowski
- Typ
- Cmentarz
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Cmentarz przykościelny leży przy kościele filialnym świętego Andrzeja Apostoła w Kiełpinie, do 1945 roku Woltersdorf, w powiecie człuchowskim. Ewidencja konserwatorska notuje go jako dawny cmentarz ewangelicko-katolicki. Krajowa ewidencja zabytków prowadzi w Kiełpinie dwa cmentarze: ten przykościelny oraz odrębny cmentarz ewangelicki z połowy XIX wieku, leżący około pół kilometra dalej; wojewódzki wykaz cmentarzy ma tylko jeden wiersz — pozycję 72, oznaczoną jako cmentarz ewangelicki — a sąsiedni Kiełpinek prowadzi pod własną pozycją. Po 1945 roku kościół i cmentarz pozostały rzymskokatolickie i są czynne. Wieś lokowano w 1355 roku na prawie chełmińskim. Średniowieczny kościół przejęli w okresie Reformacji luteranie — a byli nimi właściciele wsi, Manteufflowie-Kiełpińscy. Hermann Freytag wymienia wśród świadków aktu, którym starosta Stanisław Latalski powołał luterańskiego duchownego Jana Elharda na proboszcza Człuchowa, Christiana Manteuffla na Woltersdorf i zalicza świadków tego aktu do ewangelickiej szlachty okolicy. Według zapisu księdza Jakuba Fankidejskiego w 1617 roku arcybiskup Gembicki przyłączył do parafii w Kiełpinie kościół w Rychwałdzie, świątynię prywatnego patronatu, którą prawdopodobnie w czasie pierwszej wojny szwedzkiej przejęli innowiercy, a około 1650 roku odzyskali katolicy. Po wizytacji z 1653 roku, która zastała parafię nieobsadzoną, kiełpińską świątynię włączono do katolickiej parafii w Przechlewie, a od 1901 roku do nowo utworzonej parafii w Polnicy.…
Źródła zewnętrzne
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie) — ewidencja konserwatorska
- Rys historyczny — Kiełpin, Urząd Gminy w Człuchowie — audyt workflow
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 XII 1885, Kreis Schlochau — źródło drukowane
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, hasło Kiełpin (K. 5, niem. Woltersdorf) — źródło drukowane
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis z 1 XII 1885, Kreis Schlochau — źródło drukowane
- zabytek.pl (NID), „cmentarz ewangelicki”, Kiełpin, gm. Człuchów, id 694544 — ewidencja konserwatorska
- M. Bär, „Der Adel und der adlige Grundbesitz in Polnisch-Preußen zur Zeit der preußischen Besitzergreifung”, Leipzig 1911, nr 369 (s. 16), nr 386 (s. 17), nr 1377 (s. 132) — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 82 — źródło drukowane
- A. Klemp, „Protestanci w dobrach prywatnych w Prusach Królewskich od drugiej połowy XVII do drugiej połowy XVIII wieku”, Gdańsk 1994, s. 157–158 — monografia
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.