Międzybórz — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Międzybórz, po niemiecku Wehnershof, leży w gminie Rzeczenica w powiecie człuchowskim. 📌 Dzieje tutejszego kościoła zapisał Adolf Harnoch w kronice kościołów ewangelickich Prus Wschodnich i Zachodnich. Mieszkańcy osady należeli pierwotnie do parafii w Schönau. W 1818 roku kilku gospodarzy postawiło własnym sumptem mały drewniany kościół — porozumieli się co do tego wcześniej, mimo protestu tamtejszego duchownego. Świątynia miała wieżyczkę z dwoma dzwonami, a ołtarz i ambona stanowiły w niej jedną całość. Był to kościół filialny pod patronatem dworu w Czarnem (Hammerstein), a nabożeństwa odprawiano w nim raz na kwartał. Parafia nosiła nazwę „Hammerstein und Wehnershof” i liczyła 4390 dusz; w roku, z którego pochodzą liczby Harnocha, odnotowano w niej 200 chrztów, 33 śluby, 2151 komunikantów i 137 pogrzebów. Miejsca szkolne były i w Wehnershof, i w sąsiedniej Przerębie. Wśród pierwszych tutejszych duchownych ewangelickich Harnoch wymienia Hencklowiusa, którego w 1645 roku wysłano na *Colloquium charitativum* do Torunia. Kościół macierzysty w Czarnem poświęcono 30 maja 1819 roku, rok po tym, jak w Międzyborzu stanął ów mały kościół z 1818 roku. ⚠ O samym cmentarzu źródła milczą. Zapisu poświęconego wyłącznie temu założeniu grzebalnemu w kwerendzie nie znaleziono, więc 🟡 datę jego powstania i zasięg trzeba traktować jako niepotwierdzone; niepotwierdzony jest także domysł, że był to cmentarz przykościelny. Niepewne pozostaje nawet dokładne położenie: punkt ustalono z nazwy miejs…