Międzybórz — cmentarz ewangelicki

Z Wikipedii (PL)

Międzybórz, po niemiecku Wehnershof, leży w gminie Rzeczenica w powiecie człuchowskim. Ewidencja konserwatorska wykazuje tu cmentarz jako dawniej ewangelicki, dziś katolicki. Dzieje tutejszego kościoła zapisał Agathon Harnoch w kronice kościołów ewangelickich Prus Wschodnich i Zachodnich. Mieszkańcy osady należeli pierwotnie do parafii w Schönau. W 1818 roku kilku gospodarzy, którzy wcześniej się co do tego porozumieli, postawiło własnym sumptem mały drewniany kościół, mimo protestu tamtejszego duchownego. Świątynia miała wieżyczkę z dwoma dzwonami, a ołtarz i ambona stanowiły w niej jedną całość. Był to kościół filialny pod patronatem dworu w Czarnem (Hammerstein). W kościele filialnym nabożeństwa odprawiano raz na kwartał. Wśród pierwszych duchownych ewangelickich parafii w Czarnem (Hammerstein) Harnoch wymienia Hentzkoviusa, którego w 1645 roku wysłano na Colloquium charitativum do Torunia. Kościół macierzysty w Czarnem poświęcono 30 maja 1819 roku. Parafia nosiła nazwę „Hammerstein und Wehnershof” i liczyła 4390 dusz. W roku, z którego pochodzą liczby Harnocha, odnotowano w niej 200 chrztów, 33 śluby, 2151 komunikantów i 137 pogrzebów. Miejsca szkolne były i w Wehnershof, i w sąsiedniej Przerębie. Zmiany na tym probostwie notowała prasa. W grudniu 1894 roku berliński „Reichsbote” ogłosił, że posada w Czarnem i Międzyborzu, w synodzie człuchowskim, pod patronatem prywatnym, jest wolna; dawała około 3090 marek dochodu i wolne mieszkanie, a zgłoszenia przyjmował magistrat…