Swołowo — cmentarz wiejski (ewangelicki)

Z Wikipedii (PL)

Swołowo (po niemiecku Schwolow) leży około 13 kilometrów na zachód od Słupska, w Krainie w Kratę — okolicy zabudowy szachulcowej, poza obszarem słowińskim. Są tu dwa cmentarze. Monografia dawnych cmentarzy powiatu słupskiego wyjaśnia, że przykościelny, zajmujący niewielki owalny teren w centrum wsi, z czasem okazał się za mały, dlatego założono drugi, wśród upraw rolnych w południowo-wschodniej części miejscowości. W 1784 roku Swołowo, wieś królewskiego urzędu słupskiego, leżało półtorej mili na zachód od Słupska. Mieszkało tu 15 gospodarzy z wolnym sołtysem, trzech zagrodników, trzech chałupników-budników, leśniczy i nauczyciel — razem 25 dymów. Kościół był filią Bruskowa Wielkiego; należeli do niego także ci mieszkańcy kolonii Scharfenstein, którzy przyszli ze Swołowa — wcielono ich 18 sierpnia 1731 roku. Cmentarz wiejski, założony jako drugi, leży za ostatnimi zabudowaniami, ukryty w kępie drzew. Ma około 5300 metrów kwadratowych; założono go mniej więcej w latach 1850–1890 (opis wystawy z 2020 roku podaje: prawdopodobnie od końca XIX wieku). Przez lata powojenne był dewastowany i zarastał; dziś jest nieczynny. Z pierwotnego zagospodarowania zostało niewiele, ale czytelny jest zachodni graniczny starodrzew świerkowy, a najokazalszym zachowanym pomnikiem jest kamienny krzyż z wyrytą datą pochówku 1940. W 2020 roku cmentarz uporządkowano i zinwentaryzowano w ramach projektu Stowarzyszenia „Słupia”, dofinansowanego przez Narodowy Instytut Dziedzictwa. Pięcioro młodych wolo…