Gardna Mała — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Klein Garde, dziś Gardna Mała, leży w gminie Smołdzino nad południowo-wschodnim brzegiem jeziora Gardno; przed 1945 rokiem należała do powiatu słupskiego (Kreis Stolp) w rejencji koszalińskiej, w prowincji Pomorze. Własnego kościoła ani kaplicy tu nie było — wieś przynależała do ewangelickiej parafii Groß Garde, której kościół stał w sąsiedniej Gardnie Wielkiej, a na miejscu miała tylko cmentarz. Okolica była silnie luterańska od czasu pomorskiej Reformacji XVI wieku i stanowiła serce osadnictwa słowińskiego — luterańskiej społeczności słowiańskiej znad jezior Gardno i Łebsko, w której jeszcze w XIX wieku rozbrzmiewały pieśni i kazania po słowińsku i kaszubsku, a którą później zgermanizowano i po 1945 roku wysiedlono. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku zastał tu 426 ewangelików i ani jednego katolika; podlegali oni parafii w Groß Garde, czyli w dzisiejszej Gardnie Wielkiej. W maju 1939 roku wieś liczyła 473 mieszkańców i 65 gospodarstw. Cmentarz o powierzchni około 3750 metrów kwadratowych leżał na południe od wsi, przy polnej drodze. 📌 Monografia dawnych cmentarzy powiatu słupskiego dopowiada, jak był urządzony: wejście znajduje się od wschodu, na krótszym boku, a granice wyznaczał kamienny wał wraz z nasadzeniami świerkowymi. Ten drzewostan przetrwał już tylko wzdłuż granicy południowej i fragmentarycznie zachodniej, w narożniku północno-wschodnim posadzono natomiast żywotniki. 📌 Zieleń zachowała się w dobrym stanie — po pomnikach nagrobnych nie ma żadnych śladów. Cmen…