Markusy — cmentarz mennonicki

Z Wikipedii (PL)

Markusy (po niemiecku Markushof) zaczęły się od dworu krzyżackiego. Wieś założono około 1360 roku jako dwór komturii dzierzgońskiej; brata Walrabego, „Pfleger czum Merkelshove”, wymienia w 1363 roku przywilej Stalewa, a w 1399 roku księga urzędów notuje tu sprzęt mszalny. Na początku XVI wieku wieś stała opuszczona; 3 października 1521 roku król nadał ją dożywotnio wójtowi malborskiemu Melchiorowi Glaubitzowi. Mennonici z Markus należeli do fryzyjskiej gminy w Jeziorze (Thiensdorf). Wspólnota prowadziła własne księgi urodzeń, ślubów i zgonów od 1776 roku, a chrztów od 1800 roku; duplikaty od 1812 roku przechowuje Archiwum Państwowe w Gdańsku. Po rozłamie wywołanym sporem o dopuszczalność małżeństw mieszanych mniejsza grupa wzniosła w 1791 roku w Markusach własny dom modlitwy — budowlę przysłupową z mieszkaniem sługi kościelnego — i utworzyła samodzielną gminę. Harnoch wymienia pod koniec dziewiętnastego wieku dwa mennonickie domy modlitwy w tej okolicy, w Jeziorze i w Markusach. Bernhard Schmid pisze, że w 1865 roku zbudowano zbór na nowo, murowany; w 1888 roku dom modlitwy zniszczyła wielka powódź żuławska. Według relacji nauczyciela i organisty z sąsiedniego Jeziora, ogłoszonej w kwietniu 1888 roku w berlińskim „Reichsbote”, woda z przerwanego wału Nogatu stała w Markusach już o ósmej rano 26 marca 1888 roku. Postanowiono wówczas wznieść nową świątynię w Preußisch Rosengart (dziś Rozgart) pod warunkiem scalenia gmin Thiensdorf i Markushof. W wyniku scalenia połączona gmina…