Iława — kościół (obecnie Przemienienia Pańskiego; Deutsch Eylau)

Z Wikipedii (PL)

Gotycki kościół w Iławie (Deutsch Eylau, dawny Ordenskirche) był ewangelicki od 1525 do 1945 roku; po wojnie wrócił do Kościoła katolickiego. Kościół nosi wezwanie Przemienienia Pańskiego. Według kroniki Harnocha z 1890 roku Iława, po niemiecku Deutsch Eylau, otrzymała przywilej miejski w 1305 roku od Zygfryda von Schwarzburga, komtura dzierzgońskiego, a obecny kościół zbudowano wkrótce po założeniu miasta. Harnoch zapisał przekaz, według którego kościół należał do klasztoru, który stał na miejscu późniejszej szkoły i z którego przez wieżę prowadziły drzwi do kościoła. Kościół w Iławie, w całości murowany i orientowany, był pod patronatem panującego księcia Reuss linii młodszej; składał się z wielobocznie zamkniętego prezbiterium, nawy głównej i wieży stojącej na północ od prezbiterium, z dachem siodłowym i schodkowymi szczytami zwróconymi na północ i południe. Miał cztery dzwony, gipsowy strop, rzeźbiony ołtarz i organy zbudowane na nowo w 1810 roku. Dawna zakrystia pod wieżą nie była używana, a jej rolę przejęła sąsiednia dawna krypta grobowa; trumny przeniesiono do krypt pod ołtarzem, gdzie spoczywały zmumifikowane zwłoki, przypisywane rycerzom zakonnym. Za czasów margrabiego Albrechta wielki marszałek Wilhelm von Eisenberg ufundował w tym kościele ołtarz świętego Mikołaja, przy którym co tydzień miały być odprawiane trzy msze, a utrzymujący go wikariusz miał dostawać rocznie 34 grzywny ze wsi Winkelsdorf. Nabożeństwa w Iławie odprawiano po niemiecku i po polsku; pastorów…