Gdańsk-Nowy Port — kościół Wniebowstąpienia (Himmelfahrtskirche)
Himmelfahrtskirche
- Rok powstania
- 1905
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- Gdańsk M.
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Świątynia stoi przy dzisiejszej ulicy Oliwskiej 2 w Nowym Porcie (po niemiecku Neufahrwasser). Od 1945 roku opiekują się nią franciszkanie reformaci, a od 1949 roku nosi nazwę Morskiego Kościoła Misyjnego pod wezwaniem Niepokalanego Serca Marii. Urzędowy rejestr zabytków województwa pomorskiego prowadzi ją pod tą właśnie nazwą, z numerem A-1092 z 4 lipca 1985 roku, i datuje budowę na lata 1902–1904. Terytorialnie kościół leży na obszarze parafii świętej Jadwigi — stąd dwojaka przynależność podawana w zapisach. Kościół w twierdzy Wisłoujście, która należała później do parafii Nowego Portu, opisuje szczegółowo Ephraim Praetorius w rękopisie „Evangelisches Danzig” z XVIII wieku. Według jego rękopisu kościół stał tu już w 1454 roku, wcześniej, niż wynika z podanego niżej roku 1553, i to jeszcze przed twierdzą. W 1577 roku, podczas oblężenia przez króla Stefana Batorego, gdańszczanie sami spalili domy przed twierdzą razem z kościołem; po wojnie odbudowano go z cegły. W 1656 roku, na początku ostatniej wojny szwedzkiej, poszerzono zewnętrzny szaniec wschodni i kościół znalazł się w obrębie umocnień; gdy później postanowiono szaniec zwęzić, kościół rozebrano, a do końca wojny służył kościół z desek. Kościół z 1671 roku stał wewnątrz szańca, ukośnie naprzeciw mostu do twierdzy, i miał 116 stóp długości. Ołtarz z obrazem Chrystusa i setnika z Kafarnaum oraz organy pochodziły z 1635 roku, a w latach 1689–1701 przełożeni kościoła i oficerowie ofiarowali obrazy do zakrystii, konfesjonał…
Źródła zewnętrzne
- Kwerenda internetowa atlasu z 18 czerwca 2026 roku — kwerenda webowa
- O. Hossfeld, „Stadt- und Landkirchen”, Berlin 1905 — monografia
- Handbuch für die Evangelischen in Danzig, Danzig 1919, s. 88–89 — źródło drukowane
- Neues Adreßbuch für Danzig und die städtischen Vororte… 1910, cz. IV, s. 62–65 (kościoły ewangelickie) — księga adresowa
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 388 — źródło drukowane
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. VII, hasło „Nowyport” — źródło drukowane
- „Handbuch für die Evangelischen in Danzig”, Danzig 1919, s. 101, 88, 89, 90, 91 — źródło drukowane
- Fr. Philipp, „Wie wir vor 75 Jahren in Neufahrwasser gerodelt sind”, w: „In und um Neufahrwasser. Heimatschilderungen”, Danzig-Neufahrwasser 1912, s. 15–17 — źródło drukowane
- „Neues Adreßbuch für Danzig und die städtischen Vororte…”, Danzig 1910, cz. IV, s. 68 (cmentarze) — księga adresowa
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 18 — źródło drukowane
- „Berlinische Nachrichten von Staats- und gelehrten Sachen”, 7 sierpnia 1839 roku, s. 4 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Berlinische Nachrichten von Staats- und gelehrten Sachen”, 2 grudnia 1856 roku, s. 5 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Echo des Siebengebirges”, 9 listopada 1901 roku, s. 1 (obraz strony: Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Königsberger Hartungsche Zeitung”, 11 września 1903 roku, s. 3 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- W. Z. Łyjak, „Katalog reklamowy firmy organmistrzowskiej »August Terletzki« z Elbląga (1857–1908)”, „Komunikaty Mazursko-Warmińskie” 1999, nr 1, s. 54 — artykuł naukowy
- E. Praetorius, »Evangelisches Danzig«, cz. 2, rękopis XVIII w. (Staatsbibliothek zu Berlin, Ms. boruss. fol. 268), k. 68r–72r, 75v — źródło archiwalne
- E. Praetorius, »Evangelisches Danzig«, cz. 2, rękopis XVIII w. (Staatsbibliothek zu Berlin, Ms. boruss. fol. 268), k. 101v — źródło archiwalne
- Lista duchownych z 1873 roku („Nachweisung aller evangelischen Kirchen und Geistlichen in der Provinz Preußen. Im Juli 1873”), dodatek do „Amtliche Mittheilungen” konsystorza w Królewcu, według przepisu w serwisie ahnen-spuren.de, s. 14 — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.