Kluki — kaplica i cmentarz słowiński

Z Wikipedii (PL)

Kluki (niem. Klucken, słowiń. Kláchi) to wieś rybacko-rolnicza nad jeziorem Łebsko, w dawnym Kreis Stolp (rej. Köslin, Prowincja Pommern), dziś w gminie Smołdzino w powiecie słupskim. Wieś nie miała nigdy własnego kościoła ani kaplicy: Kluki Smołdzińskie i Żeleskie należały do ewangelickiej parafii w Smołdzinie, Kluki Ciemińskie — do parafii w Główczycach, a nabożeństwa domowe odprawiano przy „Luthertisch", stoliku z Biblią. Ludność była niemal w całości luterańska. To najważniejsza wieś Słowińców — słowiańskiej, ewangelickiej grupy etnicznej mówiącej wymarłym dialektem słowińskim, bliskim kaszubszczyźnie; kazania po słowińsku głoszono w Smołdzinie do 1832 r., a w Główczycach do 1886 r. Wojska sowieckie wkroczyły do Kluk 9 marca 1945 r.; przymusowe wysiedlenia dawnych mieszkańców za Odrę nastąpiły w styczniu 1947 r. Zachowany cmentarz ewangelicki (słowiński) leży przy zachodnim wjeździe do wsi i zajmuje ok. 0,25 ha. Najstarszy zachowany nagrobek pochodzi z 1877 r.; obok kamiennych i drewnianych stoi tu kilkadziesiąt żeliwnych krzyży z przełomu XIX i XX w., odlewanych na zamówienie w Słupsku i Sławnie, w kilkunastu wzorach charakterystycznych dla Pomorza. W części centralnej stoi obelisk poświęcony mieszkańcom Kluk poległym w I wojnie światowej. Ostatni pochówek odbył się w 1971 r., w 1975 r. cmentarz zamknięto, a w 1987 r. wpisano do rejestru zabytków; dziś jest częścią Muzeum Wsi Słowińskiej w Klukach, działającego od 1963 r. w granicach Słowińskiego Parku Narodowego.