Chojnice — kościół ewangelicki Świętej Trójcy (dawny ratusz)
Konitz — Evangelische Kirche Heiliger Dreifaltigkeit (Rathauskirche)
- Rok powstania
- 1748
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- chojnicki
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Główna świątynia chojnickich ewangelików już nie istnieje. Stała na Starym Rynku; dziś bije w tym miejscu fontanna, a fundamenty, odsłonięte podczas badań archeologicznych od 27 kwietnia do 4 sierpnia 2000 roku pod kierunkiem doktora Krzysztofa Walenty, przykryto w latach 2001–2002 nawierzchnią placu. Zanim Chojnice miały ewangelickiego duchownego, tutejsi ewangelicy zbierali się w domach; w domu burmistrza Michaela Jödego co niedziela czytano luterańską postyllę. Gdy mieszczanie przestali przyjmować sakramenty umierających, proboszcz odmawiał takim zmarłym pochówku na cmentarzu przykościelnym, dzwonienia i udziału kantora — jak relacjonuje Hermann Freytag za kronikarzem Junkerem, założono więc nowy cmentarz za miastem, a do pogrzebów dzwoniono dzwonami z ratusza. Freytag zestawił te dzieje w 1905 roku z ksiąg miejskich Chojnic, opisując reformację w całym starostwie człuchowskim. Reformacja przyszła do Chojnic razem ze szkołą. Kronika jezuicka zapisała, że starosta Latalski „wzniósłszy szkoły i bibliotekę ufundowaną na księgach heretyckich, wprowadził nauczycieli luterańskich dla kształcenia młodzieży — co uczynił także w Człuchowie i Debrznie, miastach tego samego starostwa”. Na szczycie budynku szkoły luterańskiej w Chojnicach wyryto datę jej postawienia: 1555. W tym samym roku miasto przyjęło konfesję augsburską. O wydarzeniu tym świadczył obraz, który wisiał później w kościele Świętej Trójcy: malowany w kształcie lichtarza, zawierał całą osnowę wyznania augsburskiego, …
Źródła zewnętrzne
- J. Heise, „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Kreise Marienwerder (westlich der Weichsel), Schwetz, Konitz, Schlochau, Tuchel, Flatow und Dt. Krone” (Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreussen, z. 4), Danzig 1887 — inwentarz zabytków
- Chojnickie kościoły ewangelickie w czasach Reformacji – chojniczanin.pl — audyt workflow
- Jan Wild, „Ewangelickie Pomorze – miejsca i ludzie", Informator Parafialny Parafii EA w Słupsku nr 9/2023 — opracowanie
- P. Panske, Chojnice i Człuchowo w czasach tak zwanej reformacji i przeciwreformacji, Toruń 1925 — opracowanie źródłowe
- N.B. Benwitz, Historia kościelna miasta Chojnice (Preussische Provinzial-Blätter 1837–1838), przekład H. Pietruch-Stoltmann, oprac. P.P. Mynarczyk, „Zeszyty Chojnickie” 2014, nr 30, s. 89 nn. — źródło (kronika ewangelicka)
- Atlas historyczny miast polskich. Chojnice — opracowanie historyczne, UMK — synteza naukowa
- B. Reszka, „Ewangelicy na Gochach”, Borowy Młyn — Rumia 2008 — monografia
- „Kościół p.w. Św. Trójcy”, serwis Historia Chojnic (historiachojnic.com, dział „Lata międzywojenne”) — opracowanie regionalne
- E. Waschinski, „Das kirchliche Bildungswesen in Ermland, Westpreußen und Posen”, t. I, Breslau 1928 (Aneks I: wypisy z wizytacji pomorskich 1649–1781 i tabela nr 21; Aneks II: ewangelickie szkolnictwo wiejskie terytorium gdańskiego) — źródło drukowane (wypisy archiwalne)
- E. Alabrudzińska, „Protestantyzm w Polsce w latach 1918–1939”, Toruń 2004 — monografia
- M. Dereszyńska-Romaniuk, „Źródła do dziejów Kościoła ewangelickiego w zasobie Archiwum Państwowego w Bydgoszczy”, s. 429–439 — artykuł (wykaz archiwaliów)
- J. Heise, „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreußen”, z. 4: „Die Kreise Konitz, Schlochau, Tuchel, Flatow”, Danzig 1887, s. 367, 368 — źródło drukowane
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 499–500 — źródło drukowane
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. I, hasło „Chojnice” — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 58 — źródło drukowane
- Isaak Gottfried Goedtke, „Kirchengeschichte der evangelischen kleinen Städte im Polnischen Preußen”, wyd. Hans-Christoph Surkau (Sonderschrift 112 Verein für Familienforschung in Ost- und Westpreußen), s. 160–162, 169, 259–260, 266, 268–270, 273–274, 276 — źródło drukowane
- „National-Zeitung”, 13 lutego 1875 roku, s. 8 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Königsberger Hartungsche Zeitung”, 5 października 1878 roku, s. 3 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Berliner Tageblatt und Handels-Zeitung”, 28 stycznia 1881 roku, s. 6 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Norddeutsche allgemeine Zeitung”, 3 czerwca 1883 roku, s. 9 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Norddeutsche allgemeine Zeitung”, 16 marca 1887 roku, s. 5 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutscher Reichsanzeiger und Preußischer Staatsanzeiger” (Berlin), 1 października 1910 roku, s. 1 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutscher Reichsanzeiger und Preußischer Staatsanzeiger” (Berlin), 3 stycznia 1913 roku, s. 1 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Aufwärts”, 20 grudnia 1930 roku, s. 3 (obraz strony: Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Illustriertes Tageblatt”, 28 lipca 1939 roku, s. 2 (obraz strony: Sächsische Landesbibliothek — Staats- und Universitätsbibliothek Dresden, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- W. Z. Łyjak, „Katalog reklamowy firmy organmistrzowskiej »August Terletzki« z Elbląga (1857–1908)”, „Komunikaty Mazursko-Warmińskie” 1999, nr 1, s. 57 — artykuł naukowy
- E. Jacobson, „Topographisch-statistisches Handbuch für den Regierungsbezirk Marienwerder”, Gdańsk 1868, s. 40–41 — monografia
- „Evangelisches Predigtamt in der Stadt Conitz”, „Preußische Lieferung alter und neuer Urkunden, Erörterungen und Abhandlungen zur Erläuterung der Preußischen Geschichte und Rechte”, t. 1, Lipsk 1755, s. 598–608 — artykuł naukowy
- L. Rhesa, „Kurzgefaßte Nachrichten von allen seit der Reformation an den evangelischen Kirchen in Westpreußen angestellten Predigern”, Königsberg 1834, s. 17–18 — wykaz duchownych
- A. Klemp, „Protestanci w dobrach prywatnych w Prusach Królewskich od drugiej połowy XVII do drugiej połowy XVIII wieku”, Gdańsk 1994, s. 216 — monografia
- P. Birecki, „Prusy Królewskie i Książęce. Dwa światy sztuki luterańskiej”, „Studia Elbląskie” XXII (2021), s. 36 — artykuł naukowy
- „Posener Evangelisches Kirchenblatt”, Poznań, rocznik 18, nr 3, grudzień 1939, s. 76 — prasa
- „Amtliche Mittheilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1886, nr 5, s. 45 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
- Lista duchownych z 1873 roku („Nachweisung aller evangelischen Kirchen und Geistlichen in der Provinz Preußen. Im Juli 1873”), dodatek do „Amtliche Mittheilungen” konsystorza w Królewcu, według przepisu w serwisie ahnen-spuren.de, s. 16 — źródło drukowane
- „Amtliche Mittheilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1886, nr 15, s. 114 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.