Czersk — cmentarz ewangelicki
Czersk
- Powiat
- chojnicki
- Typ
- Cmentarz
- Denominacja
- ewangelicko-augsburskie
Z Wikipedii (PL)
Dawny cmentarz ewangelicki Czerska leży przy ulicach Chojnickiej i Kwiatowej, obok posesji Chojnicka 28, i zajmuje około 0,90 hektara. Gminna ewidencja zabytków, przyjęta zarządzeniem burmistrza Czerska z 21 marca 2022 roku, notuje go pod pozycją 30 jako jedno założenie, mimo dwóch podanych ulic; w arkuszu wojewódzkiej ewidencji zabytków (Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Gdańsku, stan na 29 sierpnia 2026 roku) ten sam cmentarz stoi pod pozycją 24, a cmentarz w Mokrem pod pozycją 217. W całej gminie ewidencja wymienia jeszcze tylko jeden dawny cmentarz ewangelicki — w Mokrem, o powierzchni 0,94 hektara, dziś rzymskokatolicki. Czersk istniał za książąt pomorskich i urządzony był wtedy na prawie polskim; w 1382 roku komtur tucholski Henryk von Bullendorf nadał wsi prawo chełmińskie na 51 włókach, a w czasach Rzeczypospolitej były to dobra starościńskie. Wizytacja biskupa Hieronima Rozrażewskiego, przeprowadzona około 1583 roku, zastała w Czersku kościół drewniany dobrze kryty, z dobrze ogrodzonym cmentarzem, konsekrowany pod wezwaniem świętej Marii Magdaleny; wieś była królewska. Wizytator zapisał przy tym dwa niepokoje. Pierwszy: dwie wsie szlacheckie, Lutonie i Zapędowo, odłączyły się za Brdę — rzekę oddzielającą diecezję włocławską od gnieźnieńskiej — do kościoła w Raciążu i tam przyjmowały sakramenty. Drugi dotyczył samego proboszcza: Jakub Lewiniusz, prezentowany przez pana Zalińskiego 30 marca 1579 roku, okazał pergaminowe dokumenty bez pieczęci, „mniej wiarygodne”; we…
Źródła zewnętrzne
- bip.czersk.pl — strona internetowa
- zabytek.pl — strona internetowa
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 XII 1885, Kreis Konitz — źródło drukowane
- Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, t. XI: Województwo pomorskie, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 1926 (spis z 30 IX 1921) — źródło drukowane
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890 — odczyt własny z OCR — źródło drukowane
- „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Czersk”, uchwała nr LII/599/22 z 20 XII 2022 — wykaz administracyjny
- E. Waschinski, „Das kirchliche Bildungswesen in Ermland, Westpreußen und Posen”, t. I, Breslau 1928 (Aneks I: wypisy z wizytacji pomorskich 1649–1781; Aneks II: ewangelickie szkolnictwo wiejskie terytorium gdańskiego) — źródło drukowane (wypisy archiwalne)
- M. Dereszyńska-Romaniuk, „Źródła do dziejów Kościoła ewangelickiego w zasobie Archiwum Państwowego w Bydgoszczy”, s. 429–439 — artykuł (wykaz archiwaliów)
- ks. W. Kujawski, „Repertorium ksiąg wizytacji kanonicznych biskupów kujawsko-pomorskich przechowywanych w Archiwum Diecezjalnym w Pelplinie, cz. II”, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 85 (2006) — repertorium archiwalne
- ks. W. Kujawski, „Repertorium ksiąg wizytacji kanonicznych biskupów kujawsko-pomorskich przechowywanych w Archiwum Diecezjalnym w Pelplinie, cz. III”, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 91 (2009) — repertorium archiwalne
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 57 — źródło drukowane
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.