Ryjewo — dawny kościół ewangelicki (Rehhof, ob. bł. Michała Kozala)
Rehhof
- Rok powstania
- 1894
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- kwidzyński
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- mennonicka
Z Wikipedii (PL)
Ryjewo, przed 1945 rokiem Rehhof, leży na skraju Doliny Kwidzyńskiej, w dawnym powiecie sztumskim, a dziś kwidzyńskim. Osobną historię ma w tej okolicy wspólnota mennonicka. Mennonici osiedli w Ryjewie w 1742 roku, na prawie długoterminowej dzierżawy. W Rehhöfer Winkel, zakolu nadwiślańskim wokół Ryjewa, osiadali w latach 1713–1765 mennonici: inwentarz zabytków z 1909 roku przytacza przywilej dla Rudnerweide z 1742 roku („dla innych zabudowujących się mennonitów”), wykaz nazwisk z 1745 roku i opinię biskupa Olszowskiego z 1674 roku. Mówili po dolnoniemiecku; po osadach zostały domy z inskrypcjami z 1751 i 1777 roku. Ślady ich wspólnoty ewidencja zabytków umieszcza jednak nie tutaj, lecz w sąsiednich Barcicach, dawnym Tragheimerweide, gdzie zachowały się dwa cmentarze mennonickie, oraz w Jarzębinie, gdzie jest trzeci. Wzmianki o murowanej świątyni mennonickiej z 1866 roku w samym Ryjewie, uszkodzonej w 1945 roku i rozebranej w latach sześćdziesiątych, nie potwierdza żadne ze źródeł mówiących o Ryjewie. Rehhöfer Winkel obejmował według Ericha Wernickego cztery wsie — Ryjewo (Rehhof), Montauerweide, Tragheimerweide i Zieglershuben — a także karczmę Hammerkrug i folwark Jesuiterhof; należał do urzędu domenalnego w Malborku. W chwili przyłączenia tych ziem do monarchii pruskiej w 1772 roku tutejsi ewangelicy należeli do kościoła w Sztumie, a mennonici mieli swój dom modlitwy w Tragheimerweide. Mimo uporczywego sprzeciwu mieszkańców rozporządzenie królewskie z 26 października 178…
Źródła zewnętrzne
- GAMEO — Global Anabaptist Mennonite Encyclopedia [kopia archiwalna 2005-11-26] — encyklopedia
- Kwidzynopedia, hasło „Ryjewo (Rehhof)” — encyklopedia
- portel.pl — Ryjewo (Rehhof) — źródło online
- Kościół bł. Michała Kozala Biskupa i Męczennika w Ryjewie — Wikipedia (PL) — źródło online
- Ryjewo (Rehhof) — katalog zabytków osadnictwa holenderskiego — źródło online
- Z. Grabska, „Ryjewo. Trzy cmentarze w środku wsi” — źródło online
- Kościół ewangelicki w Ryjewie — rejestr zabytków (z-dykty.pl) — źródło online
- Kościół bł. Michała Kozala w Ryjewie — fotopolska.eu — źródło online
- „Germany, Prussia, West Prussia, Catholic and Lutheran Church Records — Inventory”, FamilySearch Wiki (inwentarz mikrofilmów i kopii cyfrowych) — inwentarz archiwalny
- B. Schmid, „Die Bau- und Kunstdenkmäler Pomesaniens”, z. 3: „Kreis Stuhm” (Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreussen, z. XIII), Danzig 1909 — inwentarz zabytków
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. X, hasło „Rehhof” — źródło drukowane
- „Der Kreis Stuhm. Ein westpreußisches Heimatbuch”, wyd. Heimatkreis Stuhm, 1975 (przedruk 2011; skan: westpreussische-gesellschaft.de, Heimatkreis Stuhm) — księga pamiątkowa powiatu
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 71 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 2, s. 624; t. 3, s. 756; t. 4, s. 1067 — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 22 listopada 1895 roku, s. 9 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 16 czerwca 1901 roku, s. 13 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- E. Wernicke, „Tiefenau. Eine heimatliche Studie”, „Zeitschrift des historischen Vereins für den Regierungsbezirk Westpreußen”, dodatek do z. 64, Marienwerder 1926, s. 30, 36, 61 — monografia
- Robert Ziemiański, „Duszpasterstwo protestanckie na terenach obecnej diecezji elbląskiej w latach 1945–1999”, „Studia Elbląskie” II, 2000, s. 192–193 — artykuł naukowy
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.