Rozajny — cmentarz ewangelicki

Z Wikipedii (PL)

Gminny program opieki nad zabytkami gminy Gardeja na lata 2020–2023 wymienia nieczynny cmentarz ewangelicki z drugiej połowy XIX wieku, leżący około 1 km na zachód od wsi, w lesie przy drodze Cygany–Rozajny; jest nieczytelny w terenie, mocno zalesiony, zaniedbany i zachowany szczątkowo. W arkuszu gminy Gardeja w wojewódzkiej ewidencji zabytków cmentarza w Rozajnach nie wymieniono; są tam cmentarze w sąsiednim Otłowcu i Otoczynie. Rozajny Wielkie, po niemiecku Groß Rosainen, w zapisie z 1504 roku Rosenhayn, to dawne dobra rycerskie w Pomezanii. Tego samego roku biskup pomezański Job Dobeneck nadał dobra Zebrdowo i Rozajny — leżące pustką od czasu bitwy pod Grunwaldem — swojemu bratu Jerzemu jako lenno dziedziczne, z obowiązkiem służby konnej w zbroi. W Prabutach wystawiono dokument nadania. W 1552 roku książę Albrecht oddał te same puste dobra w zastaw. Spis z 1885 roku wykazał we wsi 146 mieszkańców, z czego stu ewangelików i 46 katolików, a tutejsza szkoła ewangelicka liczyła w 1887 roku 57 dzieci. Rozajny figurują w spisie wśród obwodów dworskich; sąsiednie Rozajny Małe, po niemiecku Klein Rosainen, miały wtedy 79 mieszkańców, w tym 73 ewangelików i sześcioro katolików, i należały do tej samej parafii. Siedzibą tej parafii było Czarne Dolne, po niemiecku Nieder Zehren: Agathon Harnoch w 1890 roku wymienia Groß Rosainen wraz z Lenzrube wśród miejscowości szkolnych parafii Niederzehren. Parafia liczyła wtedy 1508 dusz i sześć miejsc szkolnych, z których trzy leżały w powie…