Dźwierzno (Darzno) — kościół ewangelicki (niezachowany)
Darsen
- Rok powstania
- 1869
- Powiat
- człuchowski
- Typ
- Kościół
- Denominacja
- ewangelickie
Z Wikipedii (PL)
Dźwierzno, w dawniejszej polszczyźnie Darzno, a po niemiecku Darsen, leżało tuż przy granicy Rzeczypospolitej z Pomorzem. Dziś jest osadą liczącą kilku mieszkańców; w jej środku stoi przydrożny krzyż katolicki, a po dawnych świątyniach nie pozostał żaden widoczny ślad. Daty i okoliczności rozebrania albo zniszczenia kościoła nie znaleziono w źródłach; nie wiadomo też, w którym miejscu osady stał. Benedykt Reszka pisze, że tutejszy kościół parafialny przeszedł we władanie ewangelików na początku XVII wieku. Panske wymienia Darzno wśród miejscowości, w których zbory luterańskie powstawały na dobrach okolicznej szlachty za starostów Latalskich; dat ich powstania nie podaje. W 1617 roku arcybiskup Wawrzyniec Gembicki przyłączył tutejszy kościół do nowo utworzonego dekanatu w Czarnem, liczącego wówczas dziewiętnaście świątyń, ale — inaczej niż pozostałe drobne kościoły — nie oddał go pod opiekę sąsiedniego proboszcza. Ksiądz Jakub Fankidejski wnosił stąd, że był wtedy mocno w rękach innowierców. W wizytacji oficjała Trebnica z 1653 roku zapisano, że zbór luterański istniał wtenczas w Darznie bezprawnie. Według pruskich ksiąg hipotecznych Dźwierzno należało do Kasimira Wilhelma i Karla Bernharda von Münchowów, od 1755 roku do Georga Ludwiga von Wranke-Deminskiego, potem do jego córki Sabine Elisabeth, zamężnej za Karlem Gustavem Więckowskim, a następnie do dzieci siostry Georga Ludwiga, Anny Eleonory Malczyckiej. W wykazie wasali z 1774 roku w Dźwierznie mieszkał 52-letni Więckow…
Źródła zewnętrzne
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. I, hasło „Darzno, niem. Darsen” — słownik geograficzny
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen… 1885, powiat człuchowski, s. 158, poz. 17 — spis powszechny
- B. Reszka, „Ewangelicy na Gochach”, s. 124–126 — opracowanie regionalne
- B. Szady, „Geografia struktur religijnych i wyznaniowych w Koronie w II połowie XVIII w.”, Lublin 2010 (aneks) — monografia (atlas wyznań)
- „Germany, Prussia, West Prussia, Catholic and Lutheran Church Records — Inventory”, FamilySearch Wiki (inwentarz mikrofilmów i kopii cyfrowych) — inwentarz archiwalny
- M. Bär, „Der Adel und der adlige Grundbesitz in Polnisch-Preußen zur Zeit der preußischen Besitzergreifung”, Leipzig 1911, nr 357 (s. 15), nr 1266 (s. 110) — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 79 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 4, s. 1111; t. 6, s. 1605; t. 7, s. 2003, 2057 — źródło drukowane
- L. Rhesa, „Kurzgefaßte Nachrichten von allen seit der Reformation an den evangelischen Kirchen in Westpreußen angestellten Predigern”, Königsberg 1834, s. 23 — wykaz duchownych
- A. Klemp, „Protestanci w dobrach prywatnych w Prusach Królewskich od drugiej połowy XVII do drugiej połowy XVIII wieku”, Gdańsk 1994, s. 209, 214 — monografia
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.