Smętowo Graniczne — dawny kościół ewangelicki (Schmentau, 1904)
Schmentau
- Rok powstania
- 1904
- Powiat
- starogardzki
- Typ
- Kościół
- Denominacja
- ewangelickie
Z Wikipedii (PL)
Smętowo Graniczne, po niemiecku Schmentau, leży w powiecie starogardzkim, w gminie o tej samej nazwie. Spis ksiąg metrykalnych Prus Zachodnich, sporządzony w 1908 roku przez Maxa Bära, notuje przy tutejszej parafii ewangelickiej księgi chrztów, ślubów, zgonów i konfirmacji od 1896 roku. Jego zapis brzmi: „Tf Tr St K Konf 1896 —”. Do 1918 roku Schmentau było samodzielną parafią ewangelicką w diecezji świeckiej. Gminny program opieki nad zabytkami gminy Smętowo Graniczne na lata 2023–2026 podaje, że w czasie budowy linii kolejowej powstały tu zabudowania związane z dworcem i osiedle kolejowe dla robotników sprowadzonych z Niemiec; w tym samym czasie zbudowano kościół ewangelicki z plebanią. Program wymienia go wśród zabytków gminy jako kościół poewangelicki z początku dwudziestego wieku. Ceglany kościół wzniesiono tu w 1904 roku wraz z pastorówką. Rejestr zabytków województwa pomorskiego obejmuje go razem z dawną pastorówką, dziś plebanią, wpisem nr A-1671 z 4 sierpnia 1998 roku. Cmentarz przykościelny ma w atlasie osobny wpis. W spisie z 1 grudnia 1910 roku do tutejszej parafii należały także Ostrowite, Smętówko i Smarzewo. Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku podaje tu 152 ewangelików w obszarze dworskim (razem z przyległymi osadami), a w całej tutejszej parafii 822 dusze. Prasa przechowała nazwiska dwóch tutejszych pastorów. Latem 1909 roku pastor Schmidt ze Smętowa prosił w ogłoszeniu w berlińskim „Reichsbote” o wózek inwalidzki dla 64-letniej wiejskiej ubogiej, …
Źródła zewnętrzne
- Rejestr zabytków nieruchomych województwa pomorskiego, Narodowy Instytut Dziedzictwa, stan na 30 czerwca 2026 roku, nr A-1671 — źródło drukowane
- zabytek.pl — kościół ewangelicki, ob. rzymskokatolicki pw. Ciała i Krwi Pańskiej, Smętowo Graniczne — rejestr/ewidencja NID
- Gminny program opieki nad zabytkami gminy Smętowo Graniczne na lata 2023–2026 (uchwała nr LX/394/2023 z 25.10.2023; Dz. Urz. Woj. Pom. 2023, poz. 5012), s. 52, 57 i 61 — dokument samorządowy
- M. Bär, „Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen”, Danzig 1908 — wykaz ksiąg metrykalnych
- wykaz diecezji ewangelickich Prus Zachodnich do 1918 roku (Familienforschung in Westpreußen) — opracowanie
- Gemeindelexikon für die Regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln, Heft III: Regierungsbezirk Marienwerder, Berlin 1912 (spis z 1 XII 1910), Kreis Marienwerder, poz. 151 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 87 — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 4 lipca 1909 roku, s. 4 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutsche Tageszeitung” (Berlin), 8 lutego 1914 roku, s. 5 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.