Kałdowo — miejscowość bez potwierdzonego własnego kościoła

Kałdowo — po niemiecku Kalthof — leży na zachodnim, żuławskim brzegu Nogatu, u skraju Żuław Malborskich. 📌 Granica z 1920 roku przecięła tu rzeczywistość bardzo nierówno: zachodni skrawek Żuław wraz z Kałdowem wszedł w latach 1920–1939 w granice Wolnego Miasta Gdańska, a w latach 1939–1945 należał do okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie; podczas gdy samo miasto Malbork, leżące po drugiej stronie Nogatu, pozostało w Niemczech. Wieś i jej najbliższe miasto znalazły się w dwóch różnych państwach.

W XVIII wieku mieszkali tu obok siebie mennonici, ewangelicy wyznania luterańsko-unijnego i katolicy — trzy odrębne wspólnoty, których nie należy ze sobą zlewać. ⚠ Mennonici należeli zapewne do gminy w Stogach, a ewangelicy prawdopodobnie do parafii w Malborku; obu przypuszczeń nie potwierdzono, podobnie jak istnienia we wsi samodzielnego kościoła bądź ewangelickiego domu modlitwy. Miejscowość powstała, jak się przyjmuje, z połączenia dwóch wsi — Kalthof i Vogelsang — czego również nie potwierdzono.

Po 1945 roku wieś znalazła się w granicach Polski, a główną część historycznego Kałdowa włączono do Malborka w 1954 roku.

Według Słownika geograficznego Królestwa Polskiego (tom III, 1882) w Kałdowie Zamkowym, po niemiecku Schloss Kalthof, na lewym brzegu Nogatu naprzeciw Malborka, mieszkało 212 ewangelików, 210 katolików i 25 mennonitów; wieś miała szkołę, a parafią był Malbork.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku zalicza tę miejscowość do parafii Marienburg i podaje tu 389 ewangelików.

Źródła: „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. III, hasło „Kałdowo”; GAMEO — Global Anabaptist Mennonite Encyclopedia [kopia archiwalna 2005-11-26]; westpreussen.de; Narodowy Instytut Dziedzictwa — zabytek.pl; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 36.