PLDE
Legenda
🕰 Widok czasu
Dziś
Kurtyna
Dawniej
Krycie 85%
Mapa niemiecka 1:25 000 z lat ok. 1900–1940 na tle dzisiejszego zdjęcia lotniczego.

📚 Źródła i bibliografia

×

Każdy wpis atlasu ma własny wykaz źródeł z numerami stron — podany na końcu jego opisu. Wszystkie źródła razem tworzą bibliografię atlasu: pozycje ułożone w działy, przy każdej lista wpisów, które się na nią powołują. Wpisy oznaczone „do weryfikacji” czekają jeszcze na potwierdzenie w źródle.

Źródła cytowane w największej liczbie wpisów

Wczytuję bibliografię…

📚 Pełna bibliografia atlasu →

Wnioski z atlasu

Co stało się z ewangelickimi kościołami Pomorza po 1945 roku, gdzie strat było najwięcej i kiedy kościoły znikały — liczby policzone z danych atlasu: Wnioski z atlasu.

O atlasie

Atlas Ewangelickiego Pomorza jest projektem ciągłym. Materiał pochodzi z kwerend archiwalnych, dokumentacji terenowej, ewidencji konserwatorskiej, zdigitalizowanych opracowań XIX-wiecznych oraz źródeł internetowych; odesłania podaję przy poszczególnych wpisach. Zbiór liczy dziś 1 394 obiektów, z czego 985 (71%) przeszło weryfikację, a 409 czeka na potwierdzenie i nosi oznaczenie „do weryfikacji”. Przed cytowaniem naukowym każdy wpis warto potwierdzić kwerendą archiwalną (APGd, EZA Berlin, GStA PK Berlin-Dahlem) — zwłaszcza te jeszcze niezweryfikowane.

Dlaczego ewangelickich cmentarzy jest na Pomorzu tak wiele, tłumaczy pruska topografia z 1789 roku. Johann Friedrich Goldbeck pisał wtedy, że prawie każda większa wieś luterańska i mennonicka ma własny cmentarz, a w wielu wsiach, którym daleko do kościoła, stoją domy modlitwy, gdzie w niedzielę nauczyciel prowadzi nabożeństwo śpiewem i czytaniem kazania — i zaznaczył, że dotyczy to całych Prus Zachodnich. Stąd gęsta sieć małych wiejskich nekropolii, często bez kościoła obok (J. F. Goldbeck, Volständige Topographie des Königreichs Preussen, cz. 2, Kwidzyn 1789, s. 38).

×