Karwieńskie Błota — cmentarz ewangelicki osadników olęderskich (rejestr zabytków)

Z Wikipedii (PL)

Cmentarz ewangelicki w Karwieńskich Błotach jest dziś opuszczony i zdewastowany: po drugiej wojnie światowej zgermanizowanych potomków osadników wysiedlono, a nekropolię porzucono. Zachowały się ruiny murowanego grobowca rodzinnego z drugiej połowy XIX wieku i pojedyncze nagrobki — 🟡 najstarszy z 1848 roku, do potwierdzenia. Rejestr zabytków województwa pomorskiego prowadzi obiekt pod adresem Karwieńskie Błoto Pierwsze jako nieczynny cmentarz ewangelicki z połowy XIX wieku, wpisany 24 kwietnia 1990 roku pod numerem A-1309; wojewódzka ewidencja zabytków wymienia go natomiast pod nazwą Karwieńskie Błoto II. Układ ruralistyczny wsi, datowany na wiek siedemnasty, wpisano 17 czerwca 2005 roku pod numerem A-1760, decyzją wspólną dla Karwieńskiego Błota Pierwszego i Drugiego. Osada ma dokładną datę narodzin. W 1599 roku starosta pucki Jakub Wejher kazał odmierzyć 55 włók na osuszanych błotach i oddał je osadnikom — tak powstały Karwieńskie Błota, po niemiecku Karwenbruch, osada olęderska. O tym, kim byli ci pierwsi osadnicy, źródła mówią różnie. Jedna wersja podaje sześciu Fryzów wyznania luterańskiego i datę 28 października 1599 roku. *Słownik geograficzny* pisze natomiast o siedmiu rodzinach z Holandii, wyznania kalwińskiego, osadzonych w 1599 roku (skorowidz podaje 1594), które chrzty i śluby odprawiały przed katolickim proboszczem w Swarzewie, a do kościoła chodziły do Krokowej. To samo hasło wymienia ich z nazwiska pod rokiem 1601: sołtys Maciej Giessen, Bardin, Wrent, Conwont…