Gdańsk-Nowy Port — cmentarz ewangelicki
Evangelischer Friedhof Neufahrwasser (Evangelischer Kirchhof)
- Zniszczony / zamknięty
- 1947
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- Gdańsk M.
- Typ
- Cmentarz
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Ewangelicki (luterański) cmentarz w Nowym Porcie — po niemiecku Evangelischer Kirchhof, także Evangelischer Friedhof — leżał przy dzisiejszych ulicach Wyzwolenia i Władysława IV, dawnych Fischmeisterweg i Bergstraße. Założono go przed 1689 rokiem dla załogi Szańca Zachodniego przy Twierdzy Wisłoujście, a w 1793 roku przejęła go powstała wtedy w Nowym Porcie gmina ewangelicka. Działka miała 1,83 hektara płaskiego terenu i kształt prostokąta ze ściętym narożnikiem północno-wschodnim, wydłużonego z zachodu na wschód. Granica południowa biegła wzdłuż dzisiejszej ulicy Wyzwolenia, wschodnia wzdłuż ulicy Władysława IV, a północna dochodziła do zajezdni tramwajowej. Główna aleja prowadziła osią podłużną zachodniej części, a w połowie jej długości przecinała ją aleja poprzeczna. Cmentarz powiększano dwukrotnie w kierunku północno-zachodnim: pod koniec XIX wieku i w drugim dziesięcioleciu XX wieku, kiedy sięgnął obecnej ulicy Wojsk Ochrony Pogranicza i zetknął się z cmentarzem parafii świętej Jadwigi. W Wisłoujściu sięgają początki wspólnoty, która chowała zmarłych na tym cmentarzu. Kościół w Wisłoujściu stał już przed Reformacją, prawo patronatu miał nad nim magistrat gdański, a jako pierwszego pastora luterańskiego zapisano w 1569 roku Jana Kroslinga, którego Harnoch wymienia jako pierwszego duchownego parafii Neufahrwasser i Weichselmünde. Własne księgi metrykalne prowadzono w Wisłoujściu od 1630 roku, pogrzeby wpisywano od 1790, a w księgach zachował się dłuższy zapisek historyc…
Źródła zewnętrzne
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie) — ewidencja konserwatorska
- Kwerenda własna atlasu — kwerenda własna
- cmentarze-gdanskie.pl — strona internetowa
- Encyklopedia Gdańska (Gedanopedia) — encyklopedia
- Encyklopedia Gdańska (Gedanopedia), hasło „Cmentarze w Nowym Porcie” — źródło drukowane
- Messtischblatt 1:25 000, arkusze zbioru Mapy historyczne Pomorza — źródło drukowane
- Messtischblatt 1:25 000, arkusz 1577 Zoppot, wydanie z 1910 roku — źródło drukowane
- „Cmentarz Św. Jadwigi. Historia”, cmentarze-gdanskie.pl — strona internetowa
- Handbuch für die Evangelischen in Danzig, Danzig 1919, s. 90 — źródło drukowane
- „Neues Adreßbuch für Danzig und die städtischen Vororte…”, Danzig 1910, s. 68 — źródło drukowane
- „Handbuch für die Evangelischen in Danzig”, Danzig 1919, s. 90 — źródło drukowane
- „Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku” 1956, nr 1, poz. 10, s. 4 — źródło drukowane
- A. Mróz, „Gdańskie cmentarze i miejsca kaźni zapomniane”, ibedeker.pl, 2010 — opracowanie popularnonaukowe
- A. Rapicka, „Gdańskie cmentarze, których już nie ma”, gdansk.pl (pierwodruk: „30 Dni” 2000, nr 3) — opracowanie popularnonaukowe
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 18 — źródło drukowane
- K. Grabowski, „Cmentarze Gdańska (1945–2015) — omówienie rozprawy doktorskiej”, „Gdański Notatnik Historyczny” 3 (2024), s. 159 — artykuł naukowy
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.