Gdańsk — kościół Zbawiciela na Zaroślaku
Salvatorkirche
- Rok powstania
- 1697
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- Gdańsk M.
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Salvatorkirche (kościół Zbawiciela) na Zaroślaku (po niemiecku Petershagen) — luterański kościół gdańskiego przedmieścia. Pierwszą świątynię o konstrukcji ryglowej wzniesiono w latach 1633–1635 z inicjatywy kaznodziei Eliasa Hirschfelda; budowniczym był Rajnold de Clerck. W 1656 roku, przy zbliżaniu się Szwedów, usunęli ją sami gdańszczanie — Gedanopedia i opracowanie parafii ewangelicko-augsburskiej w Sopocie mówią o rozbiórce, rękopis Christiana Friedricha Wutstracka z 1807 roku o spaleniu. Nowy kościół, również o konstrukcji szkieletowej, zbudował w latach 1695–1697 gdański mistrz murarski Barthel Ranisch, prawdopodobnie według projektu Petera Willera. Była to budowla jednonawowa z drewnianym sklepieniem kolebkowym i z wieżą; w 1738 roku organy wykonał gdański organmistrz Andreas Hildebrandt. Wutstrack wymienia kościół razem z należącym doń szpitalem świętej Gertrudy i notuje przy nim szkołę świętego Salwatora, założoną w 1642 roku. Według opracowania parafii sopockiej świątynia ucierpiała podczas oblężeń w 1734, 1807 i 1813 roku, w latach 1807–1813 służyła Francuzom za magazyn prochu, w 1814 roku została poważnie uszkodzona wybuchem granatu i odbudowana około 1860 roku. W 1945 roku uległa niemal całkowitemu zniszczeniu — ocalała podstawa wieży do drugiej kondygnacji, w 1965 roku zabezpieczona jako trwała ruina. To właśnie wieża jest przedmiotem ochrony: decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku z 30 października 1971 roku wpisano ją do rejestru zabytków pod n…
Źródła zewnętrzne
- Kwerenda internetowa — weryfikacja Ł.S. (2026-06-18) — kwerenda webowa
- KOŚCIÓŁ ZBAWICIELA (I) (Encyklopedia Gdańska / Gedanopedia) — audyt workflow
- Rejestr zabytków województwa pomorskiego (wykaz Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków): nr rej. A-558, dawny rejestr woj. gdańskiego nr 423, organ wpisujący — Wojewódzki Konserwator Zabytków w Gdańsku, data wpisu 30 X 1971, obiekt: „wieża kościoła p.w. Zbawiciela”, ul. Zaroślak, Gdańsk — rejestr zabytków (wykaz wojewódzki, arkusz xls)
- Wykaz rejestru zabytków nieruchomych woj. pomorskiego (NID, stan na 31 III 2026): „wieża kościoła pw. Zbawiciela, ul. Zaroślak, k. XVII, nr rej.: A-558 z 30.10.1971” — rejestr zabytków (wykaz NID)
- Narodowy Instytut Dziedzictwa, ewidencja zabytków — „wieża kościoła pw. Zbawiciela”, 1696 r., ceglana, Gdańsk, ul. Zaroślak 18; karty zielone 1959, karta biała 1987 — ewidencja zabytków NID
- „Zaroślak w opisie Wutstracka (1807)”, Gdańsk Strefa Prestiżu, 20 IV 2020 — omówienie i cytaty z rękopisu Christiana Friedricha Wutstracka „Historisch-topographisch-statistische Nachrichten von der Königlich-Westpreußischen See- und Handelsstadt Danzig”, Archiwum Państwowe w Gdańsku, sygn. APGd 300,R-Ll,96 — opracowanie regionalne oparte na źródle archiwalnym z 1807 r.
- Wikipedia, „Wieża kościoła Zbawiciela w Gdańsku” — kontrola pomocnicza (nr rej. 423 z 30.10.1971, granat 1814, odbudowa ok. 1860, dawne biuro firmy nieruchomości) — źródło pomocnicze — NIE liczone jako niezależne (cytuje Gedanopedię)
- Encyklopedia Gdańska (Gedanopedia) — encyklopedia
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.