Gdańsk - Sobieszewo — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

W centrum Sobieszewa (po niemiecku Bohnsack), przy dzisiejszej ulicy Turystycznej, u dawnej przeprawy przez Wisłę, stał kościół wzmiankowany w 1590 roku 🟡 jako katolicki; po Reformacji przejęli go protestanci i stał się siedzibą parafii ewangelickiej. Była to budowla z bali — Zirkwitz odnalazł jej rysunek na mapie z 1600 roku i zwrócił uwagę na wyjątkowo długą nawę. Wokół świątyni założono w XVII wieku cmentarz luterański; że działał on wtedy naprawdę, poświadcza spis ksiąg metrykalnych Bära, który dla Bohnsack podaje chrzty od 1659 roku, śluby od 1659 i 1680, a księgę zmarłych prowadzoną od 1680. Grzebano na nim do końca XIX wieku, kiedy dla wsi urządzono nowy cmentarz w jej wschodniej części, a pojedyncze pochówki zdarzały się jeszcze do 1945 roku. Wieś była wtedy niemal w całości luterańska: wykaz gmin do spisu z 1885 roku notuje w Bohnsack 905 mieszkańców, w tym 897 ewangelików, 5 katolików i 3 innych chrześcijan, przy własnej parafii ewangelickiej i katolickiej w Fürstenwerder. Ta ostatnia liczba tłumaczy zarazem, dlaczego nazywanie tej nekropolii ewangelicko-mennonicką pozostaje niepewne: mennonitów statystyka pruska liczyła właśnie wśród innych chrześcijan, a było ich w Bohnsack trzech. Nazwiska Kohn, Bartsch i Großnik są wprawdzie dla mennonitów typowe, ale w wyciągu z dziejów mennonitów Mannhardta Bohnsack nie występuje ani razu, a Bär prowadzi tę parafię wyłącznie jako ewangelicką. W latach sześćdziesiątych XX wieku cmentarz zniwelowano. Ocalały dwie rokokowe stel…