Gdynia-Orłowo ( Mały Kack ) — cmentarz ewangelicki

Z Wikipedii (PL)

Cmentarz przykościelny w Małym Kacku, po niemiecku Klein Katz, leży wokół dawnej świątyni ewangelickiej przy ulicy księdza Zawackiego (dawniej Bocznej), na granicy Małego Kacka i Orłowa. Grzebano na nim zmarłych różnych wyznań protestanckich i różnych narodowości; około 1922 roku w Małym Kacku i pobliskich Kolibkach mieszkało około 300 protestantów. Jako nekropolia ewangelicka cmentarz przestał istnieć; teren wokół świątyni jest czynnym cmentarzem parafii rzymskokatolickiej. W gminnej ewidencji zabytków Gdyni osada rzemieślnicza w Małym Kacku figuruje pod pozycją 1582, a w niej kościół parafialny, cmentarz przykościelny oraz dawna ewangelicka szkoła elementarna, dziś plebania. Cały zespół jest wpisany 10 września 1981 roku do rejestru zabytków pod numerem A-995. Kościół, wokół którego cmentarz powstał, zbudowano w latach 1568–1572 z fundacji gdańskiej rodziny Rosenbergów — tak datuje go wizytacja z 1582 roku, mówiąca o budowie „przed około 15 laty”. Część opracowań podaje rok 1586 i jako fundatora Jerzego Rosenberga, późniejszego burmistrza Gdańska, a Agathon Harnoch, piszący w 1890 roku, datuje budowlę na drugą połowę XVI wieku — „prawdopodobnie 1550–1600” — i również przypisuje fundację rodzinie Rosenbergów. Budowla była z kamienia polnego, z szachulcową wieżą. W XIX wieku kościół dostał szachulcową nawę, wieżę z dwoma dzwonami i nowe organy. Jerzy Domasłowski opisuje, co kościół miał w środku do 1945 roku: szesnastowieczne płyty nagrobne przed ołtarzem, dwa epitafia Rosen…