Mały Kack — kościół ewangelicki (parafia macierzysta Sopotu)
Klein Katz
- Rok powstania
- 1568
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- Gdynia M.
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicko-augsburska
Z Wikipedii (PL)
Mały Kack, po niemiecku Klein Katz, jest dziś dzielnicą Gdyni, a przez kilka stuleci był siedzibą ewangelickiej parafii macierzystej tej części Pomorza. Kościół ewangelicki zbudowano w latach 1568–1572 z fundacji gdańskiej rodziny Rosenbergów, długoletnich dzierżawców wsi, głównie dla robotników miejscowej kuźnicy. Pierwszą datę daje wizytacja biskupa Hieronima Rozdrażewskiego z 1583 roku, która mówi o wzniesieniu kościoła „przed około 15 laty”, drugą — napis na metalowej chorągiewce wieżyczki. Spotykany w opracowaniach rok 1586 i przypisanie fundacji Jerzemu (Georgowi) Rosenbergowi, późniejszemu burmistrzowi Gdańska, z tymi świadectwami się rozmijają. Leksykon miejscowości Meyersa notuje tu, przy 301 mieszkańcach, ewangelicki kościół parafialny, a w sąsiednim Groß Katz — katolicki kościół parafialny. Według kroniki Harnocha z 1890 roku komtur gdański nadał 9 stycznia 1383 roku Piotrowi von der Katze 49 włók w trzech wsiach: Wielkim Kacku, Małym Kacku i Kolibkach. Kościół w Małym Kacku zbudowano z nieciosanego kamienia; miał szachulcową wieżę, dwa dzwony ze staliwa i nowe organy. Według Słownika geograficznego Królestwa Polskiego (tom III, 1882) dobra Mały Kack (w Słowniku „Kacyk”) liczyły 202 katolików i 174 ewangelików; była tu szkoła i kościół luterański, a sprowadzeni osadnicy niemieccy — robotnicy hut żelaznych i młynów — wcześnie przyjęli wyznanie luterańskie i zbudowali sobie kościół. Ten sam słownik podaje, że w 1580 roku potajemni luteranie z Redłowa okradli i spal…
Źródła zewnętrzne
- Kwerenda internetowa atlasu z 18 czerwca 2026 roku — kwerenda webowa
- Mały Kack (Wikipedia) — audyt workflow
- Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs — źródło drukowane
- E. Waschinski, „Das kirchliche Bildungswesen in Ermland, Westpreußen und Posen”, t. I, Breslau 1928 (Aneks I: wypisy z wizytacji pomorskich 1649–1781 i tabela nr 21; Aneks II: ewangelickie szkolnictwo wiejskie terytorium gdańskiego) — źródło drukowane (wypisy archiwalne)
- J. Domasłowski, „Dzieje Polskiej Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Gdyni (1931–1939)”, cz. I, „Gdański Rocznik Ewangelicki” VI (2012) — artykuł naukowy
- M. Biskup, A. Tomczak, „Mapy województwa pomorskiego w drugiej połowie XVI w.”, „Roczniki Towarzystwa Naukowego w Toruniu” 58 (1955), z. 1 — monografia
- „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820 — spis urzędowy
- „Germany, Prussia, West Prussia, Catholic and Lutheran Church Records — Inventory”, FamilySearch Wiki (inwentarz mikrofilmów i kopii cyfrowych) — inwentarz archiwalny
- F. Schultz, „Geschichte der Kreise Neustadt und Putzig”, Danzig 1907, s. 445, 453, 454 — źródło drukowane
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 448 — źródło drukowane
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. III, hasło „Kacyk”, hasło „Kac” — źródło drukowane
- F. Schultz, „Geschichte der Kreise Neustadt und Putzig”, Danzig 1907, s. 453–454 — źródło drukowane
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 178, pozycja 165 — źródło drukowane
- księga zgonów parafii ewangelickiej w Małym Kacku (Klein Katz), mikrofilm FamilySearch 245373, skan 0491 (1900) — źródło drukowane
- „Handbuch des Grundbesitzes”, Prusy Zachodnie, 1909, s. 96–97 — źródło drukowane
- „Księga adresowa Polski (wraz z w. m. Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa”, Warszawa 1928, s. 1186 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 1, s. 98, 315; t. 2, s. 447; t. 3, s. 692; t. 6, s. 1605, 1661 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 38 — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 12 stycznia 1884 roku, s. 7 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Hakenkreuzbanner” (Mannheim), 10 czerwca 1937 roku, s. 2 (obraz strony: MARCHIVUM Mannheim, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- A. Klemp, „Protestanci w dobrach prywatnych w Prusach Królewskich od drugiej połowy XVII do drugiej połowy XVIII wieku”, Gdańsk 1994, s. 169, 217 — monografia
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.