Koszwały — cmentarz ewangelicki
Gottswalde
- Zniszczony / zamknięty
- 1945
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- gdański
- Typ
- Cmentarz
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Koszwały (po niemiecku Gottswalde) to dawna wieś parafialna na Żuławach Gdańskich, w powiecie Danziger Niederung; w latach 1920–1939 leżały na obszarze Wolnego Miasta Gdańska. Czternastowieczny kościół katolicki przejęli tu po Reformacji ewangelicy-luteranie, a w 1672 roku wznieśli nową świątynię o konstrukcji ryglowej, z wieżą od zachodu. Cmentarz był przykościelny i luterański. Pierwsza świątynia pochodziła z pierwszej połowy XIV wieku. Pod względem administracyjnym wieś należała kolejno do Prus Zachodnich, w latach 1920–1939 do Wolnego Miasta Gdańska, a w latach 1939–1945 do okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie. Według Harnocha wielki mistrz Luther von Braunschweig nadał Koszwałom przywilej w 1330 roku, wyznaczając w nim proboszczowi cztery łany; dawny kościół świętego Mateusza poświęcono w niedzielę Laetare 1334 roku, a obecny, poświęcony w dzień świętego Michała 1672 roku, otrzymał z tego powodu wezwanie świętego Michała. Kościół miał wieżę z trzema dzwonami i organy z 1750 roku, a 11 kwietnia 1829 roku, przy silnym spływie lodów, woda stała w nim na wysokość siedmiu stóp. Cmentarz według Harnocha otaczał kościół. Ephraim Praetorius w rękopisie „Evangelisches Danzig” z XVIII wieku datuje przywilej wielkiego mistrza Lutra z Brunszwiku na niedzielę Laetare 1334 roku, w Malborku; plebanowi przyznawał on cztery wolne łany i meszne. W 1583 roku kościół naprawiono: mury wyprowadzono od fundamentów, ścianę północną wymurowano i postawiono nową dzwonnicę, a w 1588 roku sprawi…
Źródła zewnętrzne
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie) — ewidencja konserwatorska
- Żuławy Wiślane — cmentarze ewangelickie — źródło online
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich — źródło drukowane
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom IV, hasło Koszwały — źródło drukowane
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 399 — źródło drukowane
- „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820 — spis urzędowy
- L. Rhesa, „Kurzgefaßte Nachrichten von allen seit der Reformation an den evangelischen Kirchen in Westpreußen angestellten Predigern”, Königsberg 1834, s. 95 — wykaz duchownych (druk 1834)
- ks. Jakub Fankidejski, „Utracone kościoły i kaplice w dzisiejszej dyecezyi chełmińskiej”, Pelplin 1880 — opracowanie
- „Germany, Prussia, West Prussia, Catholic and Lutheran Church Records — Inventory”, FamilySearch Wiki (inwentarz mikrofilmów i kopii cyfrowych) — inwentarz archiwalny
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 399 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 25 — źródło drukowane
- Hermann Freytag, „Landgeistliche aus der Umgegend von Danzig vor der Reformation”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins” 58, 1918, s. 113–114 — artykuł naukowy
- Księga różnych spisów parafii ewangelickiej Gottswalde 1742–1882, w inwentarzu archiwum „Sonstige Verzeichnisse” (Evangelisches Zentralarchiv Berlin, sygn. 980/5718, skany w serwisie Archion) — źródło archiwalne
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 3, s. 718 i 743; t. 4, s. 1195; t. 6, s. 1787 — źródło archiwalne
- E. Praetorius, »Evangelisches Danzig«, cz. 2, rękopis XVIII w. (Staatsbibliothek zu Berlin, Ms. boruss. fol. 268), k. 31r–33r — źródło archiwalne
- A. Hartwich, „Geographisch-historische Landes-Beschreibung derer dreyen im Pohlnischen Preußen liegenden Werdern”, Königsberg 1723, s. 187–188, 208 — monografia
- Księga różnych spisów parafii ewangelickiej w Cedrach Wielkich (Groß Zünder) z lat 1648–1716, z kroniką i rejestrem darów pastorów Tobiasza Colerusa i Johanna Monety, Ewangelickie Archiwum Centralne w Berlinie (EZA), sygn. 980/5723 (Archion 17228) — źródło archiwalne
- Wyciąg z księgi parafii ewangelickiej Gottswalde założonej w 1820 roku, w inwentarzu archiwum „Sonstige Verzeichnisse 1829–1831” (Evangelisches Zentralarchiv Berlin, sygn. 980/5719, skany 1–4 w serwisie Archion) — źródło archiwalne
- „Amtliche Mitteilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1884, nr 2, s. 14 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.