Toliszczek — cmentarz ewangelicki

Z Wikipedii (PL)

Własnego kościoła ani kaplicy Toliszczek nie miał; po tutejszych ewangelikach pozostał niewielki cmentarz, datowany w ewidencji zabytków na przełom XIX i XX wieku. Po 1945 roku opuszczono go. Na zalesionej kępie wśród pól, na północny wschód od wsi, zachowały się nieliczne zniszczone nagrobki — kamienne obramowania, podstawy krzyży i płyty bez inskrypcji. Toliszczek, po kaszubsku Toliszczk, po niemiecku Burgsdorf, był majątkiem wydzielonym z gruntów sąsiednich dóbr na początku XIX wieku, a jego niemiecką nazwę — jak zaznacza Franz Schultz — dobrano dowolnie, bez oparcia w miejscowej tradycji. Pan von Kurowski, od 1803 roku właściciel Prusewa, Strzebielinka i Brzyna, zawarł 3 marca 1810 roku umowę z oberjägrem Hüllnerem i oddał mu w dzierżawę wieczystą obszar wrzosowiska złożony z części różnych majątków, głównie prusewskiego — w sumie 36 włók wraz z 13 morgami łąk. Wydzielony grunt nazwano wtedy Burgsdorfem. Tabele prestacyjne z 1833 roku podają w dwóch szczegółach inne dane: kontrakt sądowy zawarto 14 kwietnia 1810 roku, a odłączenia dokonano od majątku Brzyno (Reckendorf). W podziale ciężarów gruntowych Brzyno miało odtąd płacić 54, a Toliszczek 27 talarów. W wykazie wsi parafii luterańskiej w Osiekach z 1658 roku, przytoczonym przez księdza Jakuba Fankidejskiego, Burgsdorfu nie ma. Toliszczek leżał najpierw w powiecie wejherowskim (Kreis Neustadt) w Prusach Zachodnich, a 10 stycznia 1920 roku, wraz z wejściem w życie traktatu wersalskiego, przeszedł do powiatu lęborskieg…