Toliszczek — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Toliszczek, po kaszubsku Toliszczk, po niemiecku Burgsdorf, był majątkiem wydzielonym z gruntów sąsiednich dóbr na początku XIX wieku. Źródła podają dwie wersje: wykaz zachodniopruski mówi o roku 1810 i o areale majątku Reckendorf, a opracowanie genealogiczne U. Kerntopfa, za F. Schultzem — o wyodrębnieniu z wrzosowiska należącego głównie do majątku Prusiewo, na mocy umowy von Kurowskiego z oberjägrem Hüllnerem z 3 marca 1820 roku. Obie wersje zgadzają się co do stulecia i tyle wystarcza, by wytłumaczyć, dlaczego w wykazie wsi luterańskiej parafii w Osiekach z 1658 roku, przytoczonym przez Fankidejskiego, Burgsdorfu jeszcze nie ma. 📌 Granicę państwową przesunięto tu bez udziału wsi. Do 1920 roku Toliszczek leżał w Kreis Neustadt w Prusach Zachodnich, a 10 stycznia 1920 roku, wraz z wejściem w życie traktatu wersalskiego, przeszedł do Kreis Lauenburg w rejencji koszalińskiej; okręg urzędowy i urząd stanu cywilnego miał w Kolkau. Właścicielami byli kolejno Franz Retzlaff, notowany w 1869 roku, rodzina von Lützow — część jej majątku wydzielono uchwałą sejmiku powiatowego z 3 października 1873 roku i rozporządzeniem gabinetowym z 8 września 1874 roku — oraz kapitan Mielke, zięć von Lützowa, notowany w 1907 roku. Mieszkańcy byli niemal wyłącznie ewangelikami: w 1869 roku folwark liczył 84 osoby i tylko jedna z nich nie była ewangelikiem, a spis z 1885 roku wykazał 78 mieszkańców, w tym 76 ewangelików i dwóch katolików. W 1910 roku na 66 mieszkańców ewangelików było już tylko 24,…