Dzięcielec — kościół ewangelicki (parafia Zinzelitz)
Zinzelitz
- Rok powstania
- 1842
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- wejherowski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Dzięcielec — po niemiecku Zinzelitz, w latach 1937–1945 Spechtshagen — leży dziś w gminie Łęczyce; do 1945 roku należał do powiatu lęborskiego w prowincji Pomorze. Najstarszy znany dokument wsi pochodzi z 1400 roku. Według Marka Drzewieckiego pierwsza kaplica istniała tu już w XV wieku, a Stefan Damalewicz umieścił tutejszą świątynię w swoim spisie wśród kościołów parafialnych, patronatu prywatnego. Heinrich Koops przypuszczał w 1967 roku, że kaplica stała tu już przed Reformacją, choć źródeł pisanych na to brakuje. Także Müller zaznacza, że nie wiadomo, czy kaplicę zbudowano przed Reformacją, czy po niej; Franz Schultz uważał samodzielną parafię przedreformacyjną za bardzo wątpliwą i skłaniał się raczej ku kaplicy polnej, urządzonej przez właścicieli wsi. Ksiądz Jakub Fankidejski odnotowuje, że kościół, parafialny i patronatu prywatnego, wcześnie przeszedł w posiadanie innowierców. W drugiej połowie XVI wieku świątynię przejęli protestanci; była kolejno filią Łebuni w 1616 roku i Rozłazina około 1617 roku. Kościół był patronatu prywatnego. Tam, gdzie należał on do osoby prywatnej, nie do króla czy biskupa, wyznanie kościoła szło za wyznaniem właściciela — i właśnie dlatego, jak pisze Fankidejski, kościoła w Dzięcielcu nie dało się już katolikom odzyskać. Po 1637 roku biskup kujawski bezskutecznie domagał się jego zwrotu, a później proboszcz z Rozłazina wytoczył proces przeciw urządzonej tu parafii luterańskiej; jak się ten proces skończył, źródło nie podaje. Parafia długo…
Źródła zewnętrzne
- Uwe Kerntopf, pom-wpru.kerntopf.com — orte/zinzelitz.htm — genealogia
- F. Schultz, Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern (1912) — źródło drukowane
- ks. Jakub Fankidejski, „Utracone kościoły i kaplice w dzisiejszej dyecezyi chełmińskiej podług urzędowych akt kościelnych”, Pelplin 1880 — źródło drukowane
- E. Waschinski, „Das kirchliche Bildungswesen in Ermland, Westpreußen und Posen”, t. I, Breslau 1928 (Aneks I: wypisy z wizytacji pomorskich 1649–1781; Aneks II: ewangelickie szkolnictwo wiejskie terytorium gdańskiego) — źródło drukowane (wypisy archiwalne)
- „Specification Wie viel in denen Landen Lauenburg und Bütow Gebohren, Getraut und Gestorben sind, Anno 1719”, Sächsische Landesbibliothek — Staats- und Universitätsbibliothek Dresden, sygn. Hist.Pomm.0007, misc. 24; zestawienie K.-D. Kreplina, 2001 — wykaz urzędowy
- H. Lemcke, „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Pommern”, cz. III, t. II, z. 5: „Die Kreise Bütow und Lauenburg”, Stettin 1911, s. 305 — źródło drukowane
- E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, cz. II, Stettin 1912, s. 241 — źródło drukowane
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. II, hasło „Dzięcielec” — źródło drukowane
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1069–1070 — źródło drukowane
- „Das Evangelische Pommern”, cz. II: „Behörden, Kirchen, Pfarrstellen, Geistliche, Anstalten und Vereine”, wyd. Evangelischer Pfarrerverein der Provinz Pommern, Stettin 1932, s. 114 — źródło drukowane
- A. Klemp, „Protestanci w dobrach prywatnych w Prusach Królewskich od drugiej połowy XVII do drugiej połowy XVIII wieku”, Gdańsk 1994, s. 137, 165 — monografia
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.