Małe Walichnowy — cmentarz ewangelicki

Z Wikipedii (PL)

Małe Walichnowy, po niemiecku Klein Falkenau, leżą na Nizinie Walichnowskiej nad Wisłą, na Kociewiu. Dziś wieś leży w powiecie tczewskim; przed 1920 rokiem należała do powiatu kwidzyńskiego (Kreis Marienwerder). Pruski spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku notuje tę wieś jako Klein Falkenau w powiecie kwidzyńskim (Kreis Marienwerder). W indeksie geograficznym wydawcy wizytacji Rozrażewskiego nazwa niemiecka figuruje jako odsyłacz: „Falkenau vide Walichnowy”. W haśle głównym tego indeksu stoi: „Walichnowy, Falkenau (Walichnowo, Waliknowo, Waliknowy)”. Cmentarz zachował się do dziś, razem z surową, ceglaną kaplicą bez żadnych ozdób. Wojewódzka ewidencja zabytków wymienia w Małych Walichnowach cmentarz, kaplicę cmentarną i przydrożną kapliczkę. W Małych Walichnowach zagrodę Petera Rudolfa Dirksena wpisano do rejestru zabytków 18 lutego 2020 roku pod numerem A-1977: dom murowano-szachulcowy z 1878 roku, spichlerz z wozownią z 1930 roku i dziewiętnastowieczny park. W wizytacji parafii Walichnowy z 23 października 1745 roku zapisano, że tutejsi luteranie nie mieli własnego zboru, ale mieli „swój cmentarz do grzebania ciał we wsi Walichnowy Małe”. W dekrecie archidiakona Augustyna Klińskiego, wydanym po tej samej wizytacji, mowa jest o praktyce, przy której podczas pogrzebów innowierców „na naszym cmentarzu” ich nauczyciele odprawiali kazania nad ciałami zmarłych. W dekrecie praktyki tej zakazano: odtąd nauczyciele innowierców mogli to czynić wyłącznie za zgodą proboszcza parafii.…