Nowa Wieś Rzeczna — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Nowa Wieś Rzeczna, po niemiecku Neudorf, leżała w Kreis Preußisch Stargard, w rejencji gdańskiej, w Prusach Zachodnich — na Kociewiu polskim i katolickim, gdzie ludność ewangelicka była niemiecką mniejszością skupioną w miastach i majątkach ziemskich. Powiat starogardzki był w 1910 roku w około 78% katolicki. 📌 Pruski spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku notuje tu na 231 mieszkańców 37 ewangelików i 194 katolików; ewangelicy należeli do parafii w miejscowości Preußisch Stargard, czyli w Starogardzie. Wieś figuruje w tym wykazie nie wśród gmin wiejskich, lecz w dziale obwodów dworskich, który zaczyna się na tej samej liście przy pozycji sześćdziesiątej piątej — była więc majątkiem, nie gminą. To tłumaczy charakter cmentarza: nie wiejski, lecz dworski. Wiąże się on z niemiecką, luterańską rodziną ziemiańską von Herzberg, właścicielami tutejszego majątku z pałacem z połowy dziewiętnastego wieku; zachował się między innymi grób Marii von Herzberg, żony Ewalda von Herzberga, a samo miejsce nosi nazwę „Puka”. Własnego kościoła ani zboru ewangelickiego we wsi nie było. Po 1945 roku cmentarz opuszczono i dziś przetrwał w formie reliktu; ewidencja zabytków prowadzi go osobno od cmentarza katolickiego, który leży w środku wsi i ma 0,14 hektara. 📌 Wcześniej stał tu jednak kościół, i to on nadaje temu miejscu ciekawszy rys. Był filią pod wezwaniem świętej Anny, przechowywał jej relikwie — w srebrnym pudełeczku, umieszczonym w srebrnym krzyżu, wystawiane podczas nabożeństwa na ołtarzu …