Brzeźno Wielkie — cmentarz ewangelicki

Z Wikipedii (PL)

Brzeźno Wielkie, po niemiecku Bresnow, jest wsią gminy Starogard Gdański w powiecie starogardzkim. Gminny program opieki nad zabytkami podaje, że pierwsza pisana wzmianka o wsi pochodzi z 1248 roku. W programie nazwę wsi wywodzi się najpewniej od brzozy i brzeziny, od lasów wykarczowanych w czternastym wieku, a możliwy jest też związek z nieistniejącym dziś jeziorem Brzeźno. W średniowieczu wieś leżała przy szlaku kupieckim, który prowadził do Gdańska. W szesnastym wieku wieś była własnością kościelną, a jej układ przestrzenny program określa jako owalnicę. W 1869 roku urzędowy podręcznik rejencji gdańskiej opisywał *Bresnow* jako wieś królewską z dziesięcioma gospodarstwami chłopskimi i 26 zagrodami chałupniczymi. Notował tu 55 budynków mieszkalnych i 684 mieszkańców, w tym 63 ewangelików i 621 katolików. Ewangelicy należeli do parafii w Starogardzie Gdańskim; miejscowość miała własny okręg szkolny. W wykazie gmin z 1885 roku (s. 32, poz. 7, „Breßnow”) wieś liczyła 666 mieszkańców, wśród nich 52 ewangelików i 614 katolików. W tym samym wykazie przypisano ją do parafii katolickiej w Klonówce i odnotowano w niej 51 domów oraz 115 gospodarstw domowych. W 1937 roku działały we wsi dwie piekarnie, trzy sklepy i karczma. W końcu drugiej wojny światowej wieś zbombardowały radzieckie samoloty; spłonęły wtedy remiza, stodoła i dom wiejski. W 1952 albo 1953 roku wieś otrzymała nazwę Brzeźno Wielkie. Program ocenia układ starej wsi jako dobrze zachowany; wokół niej, w kierunku autos…