Sumin — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Sumin leży na Kociewiu, w powiecie starogardzkim — przed 1920 rokiem w Kreis Preußisch Stargard, w rejencji gdańskiej. Słownik geograficzny prowadzi go jako dobra rycerskie i zna go z dokumentów od dawna: w 1280 roku jako Somino, w 1648 jako Sumino. Majątek obejmował 1240 hektarów, z tego 763 roli ornej, 100 łąk i 150 lasu, a należał do niego między innymi folwark Brzeziny. Karta cmentarza datuje tutejszy cmentarz ewangelicki na drugą połowę dziewiętnastego wieku. 📌 Zanim przyszli ewangelicy, stała tu kaplica katolicka. Około 1740 roku wybudował ją na nowo Tomasz Grąbczewski, chorąży pruski; stała we wsi w pobliżu dworu, urząd kapelana pełnił przy niej ksiądz Łukasz Kozikowski, a według wizytacji biskupa Rybińskiego z 1780 roku była w dobrym stanie. Ówczesny dziedzic, podstoli Józef Grąbczewski, posiadał w tej okolicy prócz Sumina Józefowo, Brzeziny, Wygodę i Dąbrówkę. 📌 Dziewiętnastowieczni ewangelicy Sumina byli niemieckimi kolonistami luterańskimi. Osadzono ich na majątku Heinricha von Plehna, rozparcelowanym przez pruską Komisję Kolonizacyjną; w dawnym pałacu von Plehnów urządzono kaplicę ewangelicką — inną i późniejszą niż kaplica Grąbczewskich. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego (Tom XI, lata osiemdziesiąte dziewiętnastego wieku) notuje tu na 340 mieszkańców w 20 domach i 60 dymach 155 ewangelików i 185 katolików, a parafię katolicką wskazuje w Starogardzie; te same wartości dla 1885 roku daje pruski spis powszechny, prowadzący Summin w dziale obwodów dworskich.…