Wielbrandowo — cmentarz ewangelicki

Z Wikipedii (PL)

Dawny cmentarz ewangelicki w Wielbrandowie leży w lesie poza wsią, około czterystu metrów na zachód od jej środka. Wojewódzka ewidencja zabytków wymienia go pod pozycją dziewięćdziesiątą wykazu gminy Skórcz jako cmentarz ewangelicki o powierzchni siedmiu arów. Nekropolia jest nieczynna i zniszczona. Wielbrandowo to kociewska wieś nad strugą Liszką, dopływem Jonki, dawna wieś królewska starostwa osieckiego. Do wsi należało wybudowanie Pólko o niemieckiej nazwie Davidsthal. Przed 1920 rokiem należała do powiatu Preußisch Stargard w rejencji gdańskiej, w prowincji Prusy Zachodnie. W latach 1920–1939 wieś należała do Drugiej Rzeczypospolitej, do powiatu starogardzkiego w województwie pomorskim. Parafia rzymskokatolicka mieściła się w Skórczu, około 4 kilometrów stąd. Agathon Harnoch notuje, że parafię ewangelicką w Skórczu utworzono prowizorycznie 26 grudnia 1846 roku, a ostatecznie dekretem inkorporacyjnym z 9 października 1855 roku. Do 1846 roku okoliczne miejscowości należały do parafii w Gniewie, Starogardzie i Borzechowie. Kościół — szachulcowy, z murowaną apsydą — postawiło własnym kosztem gdańskie Towarzystwo Gustawa Adolfa: kamień węgielny położono 29 kwietnia 1851 roku, świątynię poświęcono w dzień Wniebowstąpienia, 20 maja 1852 roku. W 1865 roku dobudowano wieżę. Harnoch liczy w parafii skórczańskiej dwanaście cmentarzy ewangelickich, ale nie podaje ani ich nazw, ani dat. Spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku wykazał we wsi 474 mieszkańców — 402 katolików i 72 ewange…