Wielbrandowo — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Wielbrandowo było kociewską wsią królewską dawnego starostwa osieckiego, leżącą nad strugą Liszką, dopływem Jonki. Przed 1920 rokiem należało do Kreis Preußisch Stargard w rejencji gdańskiej, w prowincji Prusy Zachodnie, a w latach 1920–1939 do Drugiej Rzeczypospolitej, do powiatu starogardzkiego w województwie pomorskim. Ludność była w większości polska i katolicka; parafia rzymskokatolicka mieściła się w Skórczu, około 4 kilometrów stąd. Według *Słownika geograficznego* w 1885 roku wieś liczyła 474 mieszkańców, w tym 402 katolików i 72 ewangelików, i miała dwie szkoły — katolicką oraz ewangelicką. Mniejszość ewangelicka, luteranie i unijni, w większości Niemcy, skupiała się między innymi w wybudowaniu Pólko o niemieckiej nazwie Davidsthal. Własnego kościoła tutejsi ewangelicy nie mieli — pozostałością po nich jest cmentarz. 📌 Parafię ewangelicką wskazuje wykaz gmin z 1885 roku: powiat starogardzki, strona trzydziesta czwarta, pozycja pięćdziesiąta ósma — Skórcz (Skurz), przy tych samych liczbach 474, 72 i 402, które opis cytuje za *Słownikiem*. 📌 Parafia w Skórczu była młoda. Agathon Harnoch notuje, że utworzono ją prowizorycznie 26 grudnia 1846 roku, a ostatecznie dekretem inkorporacyjnym z 9 października 1855 roku; wcześniej okoliczne miejscowości należały do Gniewu, Starogardu i Bordzichowa. Kościół — szachulcowy, z murowaną apsydą — postawiło własnym kosztem gdańskie Towarzystwo Gustawa Adolfa: kamień węgielny położono 29 kwietnia 1851 roku, świątynię poświęcono w dzi…