Tczew — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Tczew, po niemiecku Dirschau, miał liczną mniejszość ewangelicką, w większości niemiecką: w 1910 roku naliczono tu 7466 ewangelików, czyli blisko czterdzieści cztery procent z niespełna siedemnastu tysięcy mieszkańców. Chowano ich osobno, na własnym cmentarzu — luterańskim i unijnym; mennonici znad Wisły, z którymi bywają myleni, osiedlali się na Żuławach i z tym miejscem nie mają związku. 📌 Dlaczego cmentarze ewangelickie na Pomorzu zakładano osobno, widać w źródle starszym niż one same. Wizytacja archidiakonatu pomorskiego z lat 1582–1583, przeprowadzona z polecenia biskupa Hieronima Rozrażewskiego, zaleca przy Tczewie dwie rzeczy naraz: znaleźć dla miasta duchownego „mocnego w słowie i mowie”, aby „poskromić zuchwałość pewnego mieszkającego tu predykanta”, oraz „przy sposobności zręcznie zbadać, czy heretyków można wykluczyć z pochówku w poświęconej ziemi”. Wynika z tego, że w Tczewie działał już wtedy duchowny ewangelicki, a pytanie o prawo do grobu w poświęconej ziemi stawiano blisko pół wieku przed powstaniem osobnych cmentarzy ewangelickich. Sam wizytator był ostrożny — polecenie, by „zbadać zręcznie”, wskazuje, że nie uważał wykluczenia za rzecz oczywistą. Czy do niego doszło, źródło nie podaje. 📌 Że tczewscy ewangelicy zapuścili tu korzenie na dobre, poświadcza biogram spisany przez Ernsta Müllera. Johann Jakob Diestel urodził się w Tczewie w 1685 roku jako syn mieszczanina i rajcy miejskiego; uczył się od 1696 roku w gimnazjum gdańskim, od 1701 w Toruniu, w 1705 w…