Tczew — cmentarz ewangelicki
Dirschau
- Zniszczony / zamknięty
- 1972
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- tczewski
- Typ
- Cmentarz
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Dawny cmentarz ewangelicki w Tczewie leży przy ulicy 30 Stycznia 61, dawniej Dzierżyńskiego. Zajmował rozległy obszar — cały dzisiejszy Park imienia Mikołaja Kopernika wraz z gruntami przychodni i stacji paliw przy ulicy Wojska Polskiego. Większość dawnej nekropolii jest dziś parkiem; aleje wyznaczają już tylko szpalery starych drzew, a z dawnego założenia przetrwał nadto fragment arkad, którymi pod koniec lat trzydziestych XX wieku odgrodzono cmentarz od dzisiejszego placu Piłsudskiego. Cmentarz figuruje w ewidencji zabytków, nie w rejestrze. Zalecenia dla archidiakonatu pomorskiego, spisane po wizytacji przeprowadzonej w czasie żniw 1583 roku z polecenia biskupa włocławskiego Hieronima Rozrażewskiego, każą przy Tczewie znaleźć dla miasta męża „mocnego w słowie i mowie”, aby poskromić zuchwałość mieszkającego tu duchownego innowierczego, a przy sposobności „zręcznie zbadać, czy heretyków można odsunąć od świętego pogrzebu”. Czy do tego doszło, źródło nie podaje. Wśród zaleceń dla Tczewa jest też polecenie „Cemiterium claudatur” („niech cmentarz zostanie ogrodzony”). Według portalu Dawny Tczew cmentarz istniał prawdopodobnie już w XVII wieku i powstał na terenie wokół zniszczonego w 1626 roku pierwszego kościoła świętego Jana; Agathon Harnoch pisze o kościele świętego Jerzego na przedmieściu, zburzonym w 1626 roku ze względów wojskowych, na którego plac ewangelicy przenieśli potem cmentarz. Inwentarz zabytków Heisego z 1885 roku dodaje, że kościół świętego Jerzego za miaste…
Źródła zewnętrzne
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie) — ewidencja konserwatorska
- Cmentarze — Dawny Tczew — audyt workflow
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 XII 1885, Kreis Dirschau — źródło drukowane
- Visitationes archidiaconatus Pomeraniae Hieronymo Rozrażewski episcopo… factae (1582–1583), zapis o Tczewie — źródło drukowane
- E. Müller, „Die Evangelischen Geistlichen Pommerns von der Reformation bis zur Gegenwart”, Stettin 1912 — źródło drukowane
- „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820 — spis urzędowy
- ks. W. Kujawski, „Repertorium ksiąg wizytacji kanonicznych biskupów kujawsko-pomorskich przechowywanych w Archiwum Diecezjalnym w Pelplinie, cz. II”, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 85 (2006) — repertorium archiwalne
- ks. W. Kujawski, „Repertorium ksiąg wizytacji kanonicznych biskupów kujawsko-pomorskich przechowywanych w Archiwum Diecezjalnym w Pelplinie, cz. I”, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 84 (2005), streszczenie księgi G11 (wizytacja 1649) — repertorium archiwalne
- M. Bär, „Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen”, Danzig 1908 — wykaz ksiąg metrykalnych
- „Kirchliches Amtsblatt des Königlichen Konsistoriums der Provinz Westpreussen”, Danzig 1914, nr 4 — dziennik urzędowy konsystorza
- „Kirchliches Amtsblatt des Königlichen Konsistoriums der Provinz Westpreussen”, Danzig 1913, nr 1 — dziennik urzędowy konsystorza
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 19 — źródło drukowane
- Isaak Gottfried Goedtke, „Kirchengeschichte der evangelischen kleinen Städte im Polnischen Preußen”, wyd. Hans-Christoph Surkau (Sonderschrift 112 Verein für Familienforschung in Ost- und Westpreußen), s. 58–59, 63, 66, 136, 141 — źródło drukowane
- R. Rząd, „Zbór baptystów w Tczewie (1859–1945)”, „Rocznik Gdański” LXXIX, 2019, s. 119 — artykuł naukowy
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.